Vụ trưởng Cải cách hành chính Bộ Nội vụ cho biết, đến năm 2021, có 90% cán bộ công chức đáp ứng các tiêu chuẩn theo quy định.
Tại Diễn đàn quản trị đất nước tốt (khuôn khổ Hội nghị hợp tác ASEAN về các vấn đề công vụ lần thứ 21 - ACCSM 21) diễn ra ngày 4/8, Vụ trưởng Cải cách hành chính Phạm Minh Hùng, cho biết Việt Nam đã cải cách hành chính toàn diện trong hơn 30 năm qua. Trong đó, nhiệm vụ trọng tâm là nâng cao chất lượng công chức, viên chức.
Đến hết năm 2021, tổng số công chức cả nước (không tính lực lượng vũ trang) là 230.000 người. Trong đó trung ương hơn 99.000 và địa phương 130.000 người. Khoảng 90% công chức có trình độ đại học và trên đại học, công chức nữ chiếm 43%.
Số viên chức là 1,7 triệu, trung ương 130.000, địa phương 1,6 triệu; trình độ đại học trở lên là 80%. Công chức cấp xã khoảng 200.000 người, đại học trở lên trên 80%.
Theo ông Hùng, Việt Nam thường xuyên tổ chức các đoàn học tập, nghiên cứu, trao đổi kinh nghiệm ở nước ngoài, đặc biệt là các nước có trình độ phát triển cao. Giai đoạn 2016-2020, số lượng này là hơn 39.000 lượt, trong đó, công chức là lãnh đạo, quản lý khoảng 17.500 lượt (45%); công chức làm công tác tham mưu, hoạch định chính sách là hơn 7.400 lượt (19%) và 6.000 lượt giảng viên (6%).
Vụ trưởng Vụ cải cách hành chính Phạm Minh Hùng (bên phải) tại diễn đàn ACCSM 21. Ảnh: Thanh Tuấn
Thảo luận tại diễn đàn, đại diện Thái Lan chia sẻ chính sách thu hút nhân tài mà nước này đã thực hiện gồm học bổng, hình thức thi tuyển, mô hình làm việc. Mỗi năm, Thái Lan có khoảng 200 - 300 học bổng cho các tài năng trẻ và khoảng 2.000 - 3.000 học bổng cho sinh viên ưu tú đi học ở nước ngoài với cam kết học xong phải quay về nước làm việc.
Thái Lan có hai mô hình là truyền thống, làm việc từ lúc thi đỗ công chức đến lúc về hưu và mô hình thay thế dựa trên hợp đồng với công chức. Nước này đang chuyển dần từ thi viết sang thi trực tuyến.
Đại diện Hàn Quốc thì cho hay, trước đây các cơ quan nhà nước hấp dẫn lao động trẻ nên các cuộc thi vào công chức nhà nước cạnh tranh cao. Tuy nhiên, gần đây số lượng này giảm do nghi ngại về sự bảo thủ, thiếu tính linh hoạt trong các cơ quan nhà nước. Do đó, Bộ quản lý nhân sự Hàn Quốc đang tìm cách xóa những băn khoăn này.
Bộ trưởng Nội vụ Phạm Thị Thanh Trà phát biểu tại diễn đàn sáng 4/8. Ảnh: Văn Điệp
Bộ trưởng Nội vụ Phạm Thị Thanh Trà, nói những biến động, thách thức gần đây khiến nền công vụ phải nhìn lại mình, phải cấp thiết đổi mới để nâng cao chất lượng, hiệu quả phục vụ.
"Nền công vụ phải thực sự hướng tới người dân và lấy người dân làm trung tâm. Điều này đòi hỏi đội ngũ công chức cũng phải thay đổi, linh hoạt, nhạy bén, sáng tạo và học hỏi", bà nói, cho biết, đây chính là lý do Bộ Nội vụ Việt Nam chọn chủ đề của Diễn đàn là "Đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao chất lượng công chức đáp ứng yêu cầu của hội nhập quốc tế".
Diễn đàn là cơ hội để các nước cùng lắng nghe, chia sẻ, học hỏi; đồng thời khuyến khích hợp tác giữa các nước ASEAN, các nước ASEAN+3 (Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc) và các nước đối tác (Australia), từ đó, tiếp thu những nguyên tắc quản trị hiệu quả...
Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn dự kiến hoàn thành việc trùng tu vào năm 2023, song kéo dài đến 2027, do Covid-19 kéo dài, nhiều vật liệu công trình nhập từ nước ngoài.
Thông tin trên được ông Lâm Ngô Hoàng Anh, Chánh văn phòng Sở Văn hoá Thể thao thành phố, nói tại họp báo kinh tế - xã hội TP HCM tháng 7, chiều 4/8.
Nhà thờ Đức Bà đang được trùng tu. Ảnh: Quỳnh Trần
Dự án tu bổ Nhà thờ Đức Bà tổng vốn đầu tư hơn 140 tỷ đồng, khởi công năm 2017, do Tòa Tổng Giám mục TP HCM thực hiện, dự kiến hoàn thành năm 2023. Tuy nhiên, Covid-2019 kéo dài, một số nguyên vật liệu phải nhập từ nước ngoài (Bỉ, Pháp, Đức) ảnh hưởng tiến độ tu bổ công trình. Việc tháo dỡ hàng rào xung quanh sẽ được thực hiện sau khi công trình tu bổ hoàn thành năm 2027.
Theo ông Hoàng Anh, quá trình thi công tu bổ, tôn tạo phải tuân thủ quy trình chặt chẽ của Luật Di sản văn hóa và các quy định liên quan, để đảm bảo tính khoa học và nguyên trạng của công trình biểu tượng thành phố.
Nhà thờ Đức Bà xây năm 1877, hoàn thành sau 3 năm và được Tòa thánh Vatican phong hàng tiểu Vương cung Thánh đường từ năm 1959 (tên gọi chính thức là Vương cung thánh đường Chính tòa Đức Mẹ Vô nhiễm Nguyên tội). Đây là công trình kiến trúc đặc sắc từ thời Pháp thuộc do kiến trúc sư J.Bourard thiết kế.
Do nằm ở trung tâm quận 1, lại là nhà thờ Chánh tòa của Tổng giáo phận TP HCM nên đây là địa điểm người dân thường tập trung về vào các dịp lễ, Tết, nhất là Lễ Giáng sinh. Ngày thường, quanh Nhà thờ Đức Bà là địa điểm quen thuộc của nhiều bạn trẻ và cũng là nơi nhiều cô dâu, chú rể đến chụp ảnh cưới.
Không chỉ với người dân thành phố, công trình này còn là điểm tham quan của rất nhiều khách du lịch quốc tế. Mỗi ngày có hàng trăm đoàn khách nước ngoài đến tham quan, dự lễ tại thánh đường.
Sau hơn 140 năm hình thành, nhà thờ bị xuống cấp nghiêm trọng nên Tổng Giáo phận TP HCM muốn đại trùng tu công trình này.
Đến khoảng 18h, mưa ngớt nhưng nước vẫn chưa rút hết. Nhiều người phải dừng xe trên đường để tránh chết máy khiến giao thông qua khu vực này ùn tắc.
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, áp thấp ở Biển Đông gây mưa lớn ở một số khu vực trong cả nước. Chiều và tối nay, vùng biển từ Bình Định đến Cà Mau mưa, lốc xoáy. Riêng TP HCM và các tỉnh lân cận mưa lớn, lốc sét và gió mạnh cấp 5-6. Mưa lớn còn tiếp diễn những ngày tới.
Cơ quan thanh tra Đăk Lăk cho rằng Sở Y tế tỉnh năm 2020-2021 để xảy ra sai phạm như: mua sắm thiết bị vượt số lượng, đưa ra đơn giá thấp, nâng giá trị gói thầu...
Nội dung được Thanh tra tỉnh Đăk Lăk nêu trong kết luận thanh tra 33 gói thầu (8 gói mua sắm kit xét nghiệm; 7 gói mua vật tư tiêu hao, hóa chất, hàng hóa; 18 gói mua trang thiết bị) của Sở Y tế, ngày 3/8.
Theo đó, ở một số gói thầu, Sở Y tế bị cho đã không căn cứ vào đơn giá của chứng thư thẩm định mà đưa đơn giá thấp hơn và mua sắm vượt số lượng, hoặc không có trong đề xuất của Hội đồng khoa học với tổng số tiền 11 tỷ đồng.
Sáu gói trang thiết bị có giá trị trúng thầu gần 32 tỷ đồng, nhưng giá thực tế nhập khẩu chỉ gần 15 tỷ đồng, chênh lệch hơn 212%. Bên cạnh đó, 13 đơn vị trực thuộc Sở Y tế bị xác định đã thu phí test nhanh Covid-19 chưa đúng hướng dẫn của Bộ Y tế với tổng số tiền hơn 9 tỷ đồng.
Thanh tra tỉnh cho rằng, Sở Y tế chưa làm hết trách nhiệm trong ký kết hợp đồng, nghiệm thu, thanh lý với đơn vị tư vấn thẩm định giá; Sở Tài chính chưa làm đúng quy trình thẩm định giá.
Từ những sai phạm trên, cơ quan thanh tra kiến nghị chuyển hồ sơ 4 gói thầu mua sắm do Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đăk Lăk làm chủ đầu tư sang cơ quan điều tra.
Giai đoạn 2020-2021 cả nước bùng phát Covid-19 và cũng là thời gian xảy ra nhiều sai phạm trong lĩnh vực y tế. Đến nay sau hơn 7 tháng điều tra sai phạm tại Công ty cổ phần công nghệ Việt Á liên quan việc mua kít xét nghiệm Covid-19, Bộ Công an và công an các tỉnh thành đã bắt hơn 60 người, trong đó có cựu lãnh đạo bộ ngành, địa phương; hàng chục người là giám đốc CDC, lãnh đạo, cán bộ y tế 15 tỉnh thành.
Ông Nguyễn Văn Tạo, Cục trưởng Cục Thông tin cơ sở, trả lời VnExpress về loa truyền thanh xã, phường, chiến lược phát triển thông tin cơ sở giai đoạn 2021-2025.
- Hệ thống truyền thanh cơ sở, hay ở đô thị người dân quen gọi là "loa phường", đã tồn tại hơn nửa thế kỷ. Vì sao phương tiện này tiếp tục được phát triển trong thời gian tới?
- Hoạt động thông tin cơ sở là truyền thông tin trực tiếp đến người dân ở xã, phường, thị trấn bằng nhiều loại hình, phương tiện khác nhau, như loa truyền thanh, bảng tin, tờ rơi; truyền thông trên mạng xã hội; họp dân, hội nghị cung cấp thông tin tại tổ dân phố. Mỗi loại hình phương tiện phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội từng vùng miền, từng nhóm nhỏ người dân, với tính chất, yêu cầu khác nhau về nội dung thông tin.
Hệ thống truyền thanh cơ sở là kênh thông tin phục vụ hoạt động chỉ đạo, điều hành của chính quyền cơ sở mà người dân cần biết để thực hiện các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, các quy định của chính quyền, thực hiện trách nhiệm và nghĩa vụ của công dân trên địa bàn.
Truyền thanh cơ sở là phương tiện truyền thông có giá thành rẻ, tiếp cận thông tin nhanh, chính xác, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội và đặc trưng tiếp nhận thông tin của người dân địa phương.
Ông Nguyễn Văn Tạo, Cục trưởng Cục Thông tin cơ sở. Ảnh: MIC
- Ông có thể nói cụ thể hơn về lợi thế của loa truyền thanh cơ sở?
- Trước sự phát triển mạnh mẽ, nhanh chóng của các phương thức thông tin hiện đại như truyền hình, báo điện tử, trang tin điện tử, mạng xã hội, người dân có nhiều cơ hội tiếp cận thông tin hơn so với trước.
Tuy nhiên, đài truyền thanh vẫn là kênh thông tin thiết yếu phục vụ người dân ở cơ sở. Nội dung các bản tin phát thanh ngắn gọn, súc tích, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ vận dụng, gần gũi, mang tính thuyết phục cao vì được thực hiện bởi chính những người địa phương, nói tiếng nói của địa phương, phạm vi chỉ bao gồm thông tin thiết yếu liên quan trực tiếp đến đời sống dân sinh ở địa phương đó.
Loa truyền thanh đặc biệt hiệu quả khi thông tin trong các trường hợp khẩn cấp như dịch bệnh, thiên tai, cháy nổ; sự kiện chính trị quan trọng như Đại hội Đảng, bầu cử Quốc hội và HĐND các cấp. Đây là kênh hiệu quả để phổ biến chính sách liên quan trực tiếp đến người dân, như: Giải phóng mặt bằng, sửa đường, làm cầu, thuế, nghĩa vụ quân sự; hướng dẫn người dân bảo vệ sức khỏe, phòng chống dịch bệnh, hay nâng cao kỹ năng người dân ở nông thôn, miền núi trồng cây gì, nuôi con gì và làm thế nào.
Chính vì những yếu tố đó mà truyền thanh cơ sở vẫn được coi là một trong phương tiện thông tin thiết yếu trong hệ thống báo chí, truyền thông của Đảng, Nhà nước. Điều này đã được khẳng định trong Chỉ thị số 07 ngày 5/9/2016 của Ban Bí thư về đẩy mạnh công tác thông tin cơ sở trong tình hình mới, Quyết định số 52 ngày 6/12/2016 của Thủ tướng ban hành Quy chế hoạt động thông tin cơ sở và Quyết định số 135 ngày 20/1/2020 của Thủ tướng phê duyệt Đề án nâng cao hiệu quả hoạt động thông tin cơ sở dựa trên ứng dụng công nghệ thông tin.
- Những công nghệ nào sẽ được ứng dụng với loa truyền thanh cơ sở trong thời gian tới?
- Từ nay đến 2025, các địa phương sẽ từng bước chuyển đổi sang hệ thống truyền thanh ứng dụng công nghệ thông tin, hay còn gọi là truyền thanh kỹ thuật số. Việc phát thanh sẽ ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), tức là sử dụng phần mềm để chuyển văn bản cần thông tin đến người dân sang giọng nói và giọng nói có thể theo từng vùng, miền để người dân dễ nghe, dễ hiểu.
Với công nghệ truyền thanh kỹ thuật số, cán bộ phụ trách đài truyền thanh có thể sử dụng điện thoại thông minh, laptop để xử lý, biên tập thông tin và đưa ngay lên hệ thống phát thanh thay vì phải đến trụ sở UBND để đọc bản tin như trước. Công nghệ này đặc biệt hữu dụng trong những tình huống phổ biến thông tin khẩn cấp, đột xuất.
Công nghệ truyền thanh kỹ thuật số cũng khắc phục được tình trạng loa truyền thanh công nghệ cũ dùng một thời gian có hiện tượng nhiễu, rè âm thanh, hoặc bị chèn sóng do trùng tần số với các thiết bị phát thanh khác.
Cụm loa phường ứng công nghệ mới có bộ thu sử dụng Internet ở Hà Nội. Ảnh: Giang Huy
- Lộ trình chuyển đổi cũng như chi phí thay đổi công nghệ này thế nào, thưa ông?
- Về lộ trình thực hiện, Chiến lược phát triển thông tin cơ sở xác định không làm đồng loạt mà theo nguyên tắc thay thế dần những đài truyền thanh công nghệ cũ đã hỏng, xuống cấp, hết khấu hao để tránh lãng phí trong đầu tư.
Đối với công nghệ truyền thanh cũ, mỗi đài truyền thanh sử dụng một máy phát sóng, cột ăng-ten và các thiết bị kỹ thuật kèm theo. Với gần 10.000 đài truyền thanh xã, phường hiện nay trên cả nước, chúng ta đang sử dụng mỗi đài là một hệ thống truyền dẫn phát sóng riêng.
Nhưng khi chuyển sang công nghệ truyền thanh kỹ thuật số thì không cần đầu tư máy phát sóng, cột ăng-ten mà sử dụng hạ tầng viễn thông sẵn có để truyền dẫn âm thanh. Các địa phương chỉ cần đầu tư cụm thu phát thanh là sử dụng được. Hàng tháng địa phương chỉ trả chi phí thuê bao viễn thông khoảng 30.000-50.000 đồng với mỗi cụm thu phát thanh.
Chi phí đầu tư ban đầu với một cụm thu phát thanh khoảng 20 triệu đồng, đài truyền thanh xã, phường có 10 bộ thu phát thanh thì khoảng 200 triệu đồng, giảm khoảng 20-30% so với đầu tư truyền thanh có dây/không dây FM, và khi các địa phương sử dụng càng nhiều thì chi phí sẽ thấp hơn nữa.
Bộ Thông tin và Truyền thông cũng đang giao các cơ quan nghiên cứu thiết kế "trợ lý ảo" để có thể hỗ trợ cán bộ truyền thanh cơ sở các kỹ năng tuyên truyền, khai thác thông tin, các quy định pháp luật.
- Sau nhiều năm hoạt động, loa phường vẫn chịu định kiến từ một số người dân ở khu vực thành thị. Theo ông, giải pháp cho vấn đề này là gì?
- Để phát huy được hiệu quả của hệ thống truyền thanh trong thời đại công nghệ 4.0, có hai việc cơ quan quản lý và chính quyền địa phương cần làm là đổi mới công nghệ truyền thanh như đã nêu ở trên để khắc phục những hạn chế về chất lượng tín hiệu của hệ thống truyền thanh có dây/không dây FM và nâng cao chất lượng nội dung thông tin phổ biến đến người dân.
Đối với khu vực thành thị, dân cư đông đúc, người dân có điều kiện tiếp cận thông tin dễ dàng hơn, cần bố trí cụm loa ở địa điểm công cộng, âm lượng không quá lớn; có thời lượng và khung giờ phát phù hợp, nội dung thông tin chỉ đạo, điều hành của chính quyền cần ngắn gọn, trọng tâm.
Chính quyền từng địa phương cũng cần thực hiện khảo sát để biết người dân muốn nghe thông tin gì, vào thời gian nào, để việc phát thanh hiệu quả, đáp ứng nhu cầu tiếp cận thông tin của người dân.
Đội ngũ làm truyền thanh cơ sở cần được bồi dưỡng năng lực, nghiệp vụ, kỹ năng tuyên truyền để nâng cao chất lượng biên tập tin, bài phát thanh. Việc bồi dưỡng, tập huấn cũng được chuyển đổi số. Bộ Thông tin và Truyền thông đang xây dựng nền tảng đào tạo trực tuyến, sử dụng hệ thống này đưa lên các tài liệu bồi dưỡng, các chuyên đề tập huấn để cán bộ truyền thanh cơ sở nghiên cứu, tự học, tự đánh giá.
Theo Chiến lược thông tin cơ sở giai đoạn 2021-2025 của Bộ Thông tin và Truyền thông, đến năm 2025, 100% xã, phường, thị trấn có hệ thống truyền thanh hoạt động đến thôn, bản, tổ dân phố, khu dân cư; đài truyền thanh cấp xã chuyển đổi sang ứng dụng công nghệ thông tin - viễn thông.
Thống kê của Cục Thông tin cơ sở, hiện cả nước có 9.793 đài truyền thanh/10.599 xã, phường, thị trấn, với khoảng 13.800 nhân viên. Ở cấp huyện, 666 cơ sở truyền thanh - truyền hình đang hoạt động trên tổng số 705 huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, với 7.300 nhân viên.
Ngoài ra, hệ thống thông tin cơ sở còn có hơn 5.000 trang thông tin điện tử của UBND cấp xã; 67.400 bảng tin công cộng các loại; 179.000 tuyên truyền viên cơ sở.
Thừa Thiên - HuếChủ tịch tỉnh Thừa Thiên Huế đồng ý phương án khôi phục, trùng tu lăng mộ bà Tài nhân họ Lê, vợ vua Tự Đức, từng bị san ủi nhầm năm 2017.
Ngày 2/8, ông Nguyễn Văn Phương, Chủ tịch tỉnh Thừa Thiên Huế gửi văn bản chỉ đạo Sở Văn hóa và Thể thao, Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế tham mưu cho công ty Chuỗi Giá Trị, Hội đồng Nguyễn Phước tộc xây dựng lại lăng mộ bà Tài nhân họ Lê đúng quy cách của lăng mộ hoàng gia. Toàn bộ chi phí xây dựng lăng mộ do Công ty Chuỗi Giá Trị đảm nhận.
Dự án bãi đỗ xe tham quan lăng vua Tự Đức, vua Đồng Khánh phải giữ nguyên vị trí lăng mộ bà Tài nhân họ Lê. Trong diện tích 200 m2, lăng mộ được dựng lại với cây xanh bao quanh cùng cảnh quan ở lối vào.
Ông Phương giao Trung tâm Bảo tồn Di tích cố đô Huế chủ trì, cùng Sở Văn hóa và Thể thao, Hội đồng Nguyễn Phước tộc, Công ty Chuỗi Giá Trị thống nhất phương án thực hiện. Các đơn vị rà soát các công trình hiện hữu nằm trong khu vực để kiểm kê, lập hồ sơ khoa học, đưa vào di tích.
Lăng mộ bà Tài nhân họ Lê được đắp tạm sau khi bị san ủi. Ảnh: Võ Thạnh
Năm năm trước, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế cấp phép 17.000 m2 đất cho Công ty TNHH Chuỗi Giá Trị làm bãi đỗ xe cho khách đến tham quan lăng vua Tự Đức và lăng Đồng Khánh. Quá trình san ủi mặt bằng, đơn vị thi công đã vùi lấp lăng mộ của bà Tài nhân họ Lê, vợ vua Tự Đức.
UBND TP Huế sau đó làm việc với dòng họ Nguyễn Phước về phương án di dời. Tuy nhiên, Hội đồng dòng họ không đồng ý, làm đơn kiến nghị gửi UBND tỉnh Thừa Thiên Huế được "bồi hoàn để làm lại lăng mộ theo bản vẽ thiết kế của Trung tâm bảo tồn di tích cố đô Huế", ngay tại nơi phát hiện.
Ngày 17/7/2019, Trung tâm Phát triển quỹ đất TP Huế đã chủ trì cuộc gặp giữa Hội đồng Nguyễn Phúc tộc và đại diện Công ty TNHH Chuỗi Giá Trị để thống nhất phương án xử lý. Tại đây, đại diện Hội đồng Nguyễn Phúc Tộc đưa ra năm yêu cầu, tập trung vào việc chủ đầu tư phải bỏ kinh phí, xây dựng lại lăng mộ ở vị trí cũ, bố trí khoảng không gian tối thiểu 200 m2, có đường đi để bà con vào dâng hương; công ty Chuỗi Giá Trị phải họp báo, xin lỗi công khai về việc lỡ san ủi lăng mộ.
Đại diện chủ đầu tư đồng ý với cả năm yêu cầu, nêu mong muốn quá trình thi công tu bổ lăng mộ bà Tài nhân họ Lê, Hội đồng Nguyễn Phước Tộc sẽ giám sát để lăng mộ xây dựng đúng với mẫu mà Trung tâm Bảo tồn Di tích Huế vẽ. Trung tâm Phát triển quỹ đất TP Huế đã lập biên bản thống nhất các thỏa thuận của hai bên, báo cáo lên Sở Văn hóa Thể thao và Sở Xây dựng Thừa Thiên Huế.
Tuy nhiên, kể từ đó đến nay, lăng mộ bà Tài nhân họ Lê vẫn chưa được xây dựng lại. Khu đất mà công ty Chuỗi Giá Trị dự kiến thực hiện bãi đỗ xe tham quan lăng vua Tự Đức, vua Đồng Khánh bị bỏ hoang, cây cỏ mọc um tùm.
Tin nhắn cuối cùng binh nhì Nguyễn Đình Phúc, 19 tuổi, gửi nhóm bạn học là tấm ảnh chụp khu phố mình vừa chữa cháy, dặn bạn nào ở gần cẩn thận lửa lan.
Phúc là một trong ba chiến sĩ Đội Phòng cháy chữa cháy Công an quận Cầu Giấy hy sinh trong trận chiến với giặc lửa kéo dài hơn 9 tiếng, tại quán karaoke Isis số 231 Quan Hoa, quận Cầu Giấy.
Một ngày sau vụ cháy, căn nhà nhỏ của Phúc ở khu tập thể Nghĩa Tân, quận Cầu Giấy, đông đúc bạn học, thầy cô, đồng đội đến thăm hỏi. Căn nhà cũng là quán bán đồ ăn chay của mẹ Phúc, bà Nguyễn Thị Tuyết Hạnh, 50 tuổi.
Hai con gái đã lập gia đình, chồng mất 5 năm trước, bà Hạnh buôn bán nuôi con trai út. Dù nơi làm việc chỉ cách nhà chưa đầy 2 km, bà Hạnh kể con rất tuân thủ kỷ luật. Thi thoảng đi mua cơm cho đơn vị, Phúc tạt qua nhà ít phút rồi lại rời đi.
Lần gần nhất bà Hạnh gặp con cách đây hai ngày, khi Phúc đi mua đồ ăn sáng. Bà dặn con giữ gìn sức khỏe, ngủ nghỉ đúng giờ. Phúc cười ôm mẹ, dặn dò những điều y hệt, rồi về cơ quan, không ai nghĩ đó là cái ôm cuối cùng.
Bà Nguyễn Thị Tuyết Hạnh, mẹ chiến sĩ Nguyễn Đình Phúc. Ảnh: Phạm Chiểu
Trong nhiều điều chưa thể làm với con, bà Hạnh tiếc nuối nhất là ngày sinh nhật cuối cùng hôm 17/5, cả gia đình không thể đoàn tụ. Những lời yêu thương vội vàng mẹ và chị gái nhắn gửi, Phúc chỉ nhận qua điện thoại, khất lại người thân đến ngày nào nghỉ phép sẽ cùng ăn bữa cơm đông đủ.
"Đơn vị bận lắm mẹ ạ, nhiều việc mà neo người lắm, con không xin nghỉ phép để về thăm mẹ được", bà Hạnh lau nước mắt, nhắc lại lời con.
Sáng qua, Phúc nhắn tin cho mẹ, kể mình cùng anh em đang chữa cháy ở Nguyễn Khánh Toàn, nhưng tới chiều khi tham gia chữa cháy quán karaoke ở phố Quan Hoa thì hy sinh. Đó là tin nhắn cuối cùng.
Tấm ảnh chụp khu phố Nguyễn Khánh Toàn sau khi thoát cơn hỏa hoạn, cũng là thông điệp cuối cùng 30 bạn học lớp 12A1 của Phúc tại trường THPT Hermann Gmeiner cùng cô giáo chủ nhiệm nhận được từ Phúc.
Nhận được giấy báo đi nghĩa vụ công an trước khi nhận giấy báo trúng tuyển khoa Ngôn ngữ học, Đại học Hà Nội, Phúc xin bảo lưu kết quả tại trường để gia nhập Đội Phòng cháy chữa cháy quận Cầu Giấy từ tháng 2/2022. Nhắc lại lựa chọn này, bạn bè đều dùng từ "nể phục".
"Tốt nghiệp đã hơn một năm, nhưng cả lớp em vẫn liên lạc qua nhóm chat. Thi thoảng làm nhiệm vụ xong ở đâu, bạn ấy đều gửi vào trong nhóm, dặn dò ai ở gần khu này thì cẩn thận", Lê Long Nhật kể lại.
30 bạn học cũ, trừ những bạn đã du học, đều có mặt đông đủ trước khoảng sân tập thể sáng nay trong bộ quần áo tối màu, không ai tin rằng cậu bạn "mọt sách" lớp mình đã đi xa mãi. "Phúc học giỏi tiếng Anh nhất lớp, luôn nói dự định sẽ đi du học, sẽ thành phiên dịch viên. Trực nhật, kê bàn ghế hay xách đồ nặng, các bạn nữ lớp em sẽ nhờ Phúc đầu tiên", Nguyễn Ngọc Quỳnh kể.
Cách đó khoảng 3 km, tại nhà trung tá Đặng Anh Quân, nhiều người thân vẫn chưa hết bàng hoàng khi nghe hung tin về anh. Bà Trần Thị Thủy, 68 tuổi, mẹ trung tá Quân, cho hay anh là con trai cả trong gia đình có hai anh em.
Mất bố từ năm chưa lên 4 nên Quân trở thành người đàn ông duy nhất của gia đình. Bà nói con hiếu thảo, công việc đi sớm về khuya nhưng mỗi sáng sớm vẫn đẩy xe hàng nhỏ cho mẹ ra ngõ để bán trà đá rồi mới đi làm.
Mẹ và vợ trung tá Đặng Anh Quân. Ảnh: Phạm Chiểu
Hôm qua, thấy mọi người nói có ba chiến sĩ hy sinh khi chữa cháy quán karaoke, gọi điện cho con không liên lạc được, bà Thủy bủn rủn chân tay. "Nếu không phải con mình thì cũng là đồng đội của nó nên tôi đứng ngồi không yên", bà Thủy nhớ lại. Tới đơn vị nơi anh Quân công tác, bà Thủy nhận tin dữ.
Nhớ về cháu trai Đặng Anh Quân trong cuộc gặp gỡ 5 giây cuối cùng khi anh còn sống, ông Đặng Trần Sáo nói, sẽ không bao giờ quên cái vẫy tay và nụ cười hiền khô. "Cháu đi làm đây chú", câu chào quen thuộc của anh Quân mỗi lần đến đơn vị, ông Sáo không bao giờ còn được nghe lại.
"Bố Quân và tôi đều là lính, chiến đấu ở cánh đồng Chum, mặt trận Lào những năm 1970. Quân mạnh mẽ đúng chất con nhà lính, nhưng trầm tính, ít tâm sự", ông Sáo kể. Biết cháu yêu nghề, không ngại nhiệm vụ khó khăn nên ông chỉ biết dặn dò "Công việc nguy hiểm. Cháu yêu thích nhưng phải bảo trọng".
Mỗi lần nghe vậy, anh chỉ xuề xòa đáp: "Đây là nghề của cháu, chú cứ yên tâm. Ba cái xước sát với đàn ông chú cháu mình thấm gì".
Trong vụ cháy chiều qua, ba chiến sĩ hy sinh đều là những người con trai duy nhất của gia đình. Binh nhì Phúc sang tuổi 19 được 74 ngày; anh Quân, người cha 45 tuổi của hai cậu con trai đã vào tuổi 13, 17. "Dũng sĩ" cuối cùng, trung úy Đỗ Đức Việt, ra đi khi mới 24 tuổi.
Trong những chia sẻ cuối cùng trên tài khoản mạng xã hội của Việt là tấm ảnh Việt trong bộ đồng phục lính cứu hỏa, mái đầu ướt đẫm mồ hôi, ngồi bên cạnh một chú chó. "Chào cậu, nhân vật được tớ đưa ra khỏi vụ cháy ngày hôm nay. Cậu đang mang bầu phải không? Chúc cậu hạ sinh những chú cún thật đáng yêu, khỏe mạnh và cũng dũng cảm như cậu ngày hôm nay nhé", Việt viết.
Trung úy Đỗ Đức Việt bên chú chó được mình cứu trong một lần làm nhiệm vụ chữa cháy tháng 2/2021. Ảnh: Facebook nhân vật
Trên mạng xã hội hay ngoài đời thực và công việc, trung úy Việt trong tâm trí người ở lại luôn gắn với nụ cười tươi, vô tư và ít nói. Đam mê công việc cứu hỏa từ nhỏ, bố mẹ Việt lo lắng nhưng thấy con yêu đời, nhiệt huyết sau mỗi lần hoàn thành công việc, lại dằn lòng gác lại những thấp thỏm để ủng hộ con trai.
"Nhận được điện thoại của cháu ruột báo tin Việt gặp nạn, tôi chỉ khấn nguyện trong lòng, rằng như mọi lần Việt chỉ bị thương nhẹ, không sao cả", ông Đỗ Văn Tư, bố trung úy Việt kể lại. Ông đã định đến phòng cấp cứu tìm con, nhưng đồng đội của Việt lau nước mắt, dẫn ông đến nhà tang lễ bệnh viện. "Tôi khụy xuống. Cú sốc quá lớn, tôi không tin", ông Tư nói.
Trước đó 13h11 ngày 1/8, Trung tâm Thông tin chỉ huy Công an thành phố nhận được tin báo cháy ở quán karaoke Isis. Lửa bùng lên từ tầng 3, sau đó cháy lan lên các tầng trên và dưới.
Lực lượng chữa cháy đã chia thành hai mũi tấn công chính. Một là leo đường cầu thang bộ bên trong nhà. Mũi thứ hai tiếp cận công trình bằng xe thang, leo lên các tầng cao để phun nước khống chế lửa. Để đảm bảo an toàn, các chiến sĩ đã dùng mặt nạ phòng độc, quần áo cách nhiệt và bảo hộ.
Chân dung ba cảnh sát hy sinh, lần lượt từ trái qua phải là anh Đặng Anh Quân, anh Đỗ Đức Việt và Nguyễn Đình Phúc. Ảnh: Công an cung cấp
Ba chiến sĩ sau đó quay lên các tầng bên trên với hy vọng tìm kiếm thêm nạn nhân khác còn mắc kẹt. Khi lên tới tầng 4 thì các vật liệu làm trần giả, vật liệu trang trí bên trong sập xuống cầu thang bộ, khiến cả ba hy sinh.
"Đây thực sự là những hành động dũng cảm, nghĩa hiệp, cao cả được nhân dân cảm phục, trân trọng", Bí thư Thành ủy Hà Nội Đinh Tiến Dũng nói trong cuộc thăm động viên gia đình 3 cán bộ, sáng 2/8.
