Gần bãi số 8, một cây gỗ đường kính gần một mét bị đốn hạ, thân gỗ được cửa xẻ để dựng lán trại, cọc chống hầm.
Đại diện Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Phước Sơn cho biết hai bãi vàng này không được cấp phép, lực lượng chức năng nhiều lần đốt lán, phá hủy máy móc, gần đây nhất hôm 15/8.
Tại huyện Phước Sơn, đầu tháng 7, sau khi VnExpress phản ánh hai bãi vàng trái phép Cây Đa và Cầu Ván, xã Phước Lộc, lực lượng chức năng huyện đã đốt các lán trại, phá hủy máy móc của "vàng tặc".
Ba ngày đầu tuần, miền Bắc và Trung sẽ khô ráo, từ ngày 7/9 mưa giông xuất hiện, một số nơi mưa to; Nam Bộ mưa vào chiều tối các ngày 6-11/9.
Hai ngày cuối tuần, một số tỉnh miền núi phía Bắc xuất hiện mưa giông do chịu ảnh hưởng của vùng hội tụ gió phát triển lên độ cao 3.000 m. Lượng mưa từ 4h đến 6h ngày 4/9 ở Khánh Hòa (Yên Bái) gần 170 mm, Phố Lu (Lào Cai) 140 mm, Nậm Giôn, Sập Xa (Sơn La) đều hơn 90 mm.
Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia dự báo, ngày mai vùng hội tụ gió suy yếu, mưa ở miền Bắc sẽ giảm nhanh, trời nắng. Trong đó sáng 5/9, khi học sinh cả nước dự khai giảng, trời sẽ tạnh ráo.
Từ tối 7/9, mưa giông sẽ quay trở lại và kéo dài đến hết tuần do tác động của dải hội tụ nhiệt đới. Trọng tâm mưa sẽ là các tỉnh ven biển phía đông và đồng bằng.
Trang Accuweather của Mỹ dự báo, Hà Nội ba ngày đầu tuần nền nhiệt dao động 25-35 độ C, từ ngày 8/9 đến hết tuần cao nhất ngày 31 độ C. Điểm cao trên 1.500 m so với mực nước biển như Sa Pa (Lào Cai) 16-24 độ, cuối tuần 16-20 độ C.
Miền Trung sáng mai trời nắng, chiều mai nhiệt độ tăng lên 33-35 độ C. Hình thái thời tiết này sẽ duy trì đến hết ngày 6/9. Từ ngày 7/9 đến hết tuần, do chịu ảnh hưởng của dải hội tụ nhiệt đới đi qua Bắc Trung Bộ, miền Trung mưa nhiều nơi.
Nam Bộ và Tây Nguyên buổi sáng 5/9 cơ bản nắng, mưa chỉ xuất hiện ở hai khu vực này từ chiều tối. Tuần tới, nhiệt độ cao nhất trong ngày ở Tây Nguyên là 28-30 độ, Nam Bộ 32-33 độ C.
Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia nhận định trong tháng 9, nhiệt độ trung bình miền Bắc cao hơn 0,5-1 độ C và lượng phổ biến thấp hơn so với trung bình nhiều năm, các khu vực khác xấp xỉ trung bình nhiều năm. Biển Đông khả năng xuất hiện 2-3 xoáy thuận nhiệt đới.
Do dự án Bến Lức - Long Thành không được giao vốn vay và thiếu vốn đối ứng, Bộ Giao thông Vận tải yêu cầu chủ đầu tư trình Chính phủ phương án vốn cho dự án.
Bộ Giao thông Vận tải vừa thông báo kết luận của Bộ trưởng Nguyễn Văn Thể tại cuộc họp về vướng mắc ở dự án xây dựng cao tốc Bến Lức - Long Thành, do Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) làm chủ đầu tư.
Từ năm 2019, các gói thầu đoạn tuyến phía tây sử dụng vốn vay Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) và các gói thầu sử dụng vốn vay từ Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) thuộc dự án cao tốc Bến Lức - Long Thành phải tạm dừng. Nguyên nhân là VEC không được giao vốn vay và thiếu vốn đối ứng. Hiệp định vay vốn từ ADB và JICA đã hết hạn.
Bộ Giao thông Vận tải khẳng định dự án chậm sẽ phát sinh chi phí và ảnh hưởng đến thời gian thu phí hoàn vốn, giảm hiệu quả đầu tư. Hiện các vướng mắc chủ yếu liên quan sự chủ động của Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp và VEC.
Toàn tuyến cao tốc Bến Lức - Long Thành. Đồ họa: Lê Huyền
Để đẩy nhanh tiến độ dự án, Bộ trưởng Giao thông Vận tải đề nghị Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp chỉ đạo VEC chủ động làm việc với các bộ, ngành để giải quyết nguồn vốn cho công trình.
Cụ thể, đối với vốn đối ứng, VEC cần phối hợp chặt chẽ để Bộ Kế hoạch và Đầu tư sớm trình Chính phủ quyết định phương án giải quyết vướng mắc về cơ chế vốn đối ứng cho dự án.
Đối với vốn vay JICA, VEC chủ động cung cấp hồ sơ, giải trình để Ủy ban Thường vụ Quốc hội sớm thông qua phương án phân bổ kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025 cho dự án.
Đối với vốn vay ADB, VEC, VEC cần khẩn trương thực hiện các hạng mục công việc nhánh phía đông (thuộc phạm vi khoản vay ADB lần 2), xây dựng tiến độ chi tiết để hoàn thành đúng thời hạn hiệp định vay. Đối với phần vốn còn thiếu để hoàn thành các gói thầu đoạn tuyến phía tây, VEC hoàn thiện hồ sơ, trình duyệt điều chỉnh chủ trương đầu tư và hiệp định vay ADB lần 2.
"VEC cần đôn đốc các nhà thầu khẩn trương tái khởi động các gói thầu, phấn đấu hoàn thành đoạn tuyến sử dụng vốn vay ADB trong quý III/2022", Bộ trưởng Thể chỉ đạo.
Cao tốc Bến Lức - Long Thành dài hơn 57 km đi qua Long An, TP HCM, Đồng Nai, tổng đầu tư hơn 1.607 triệu USD (31.000 tỷ đồng), khởi công năm 2014. Ban đầu dự án tính hoàn thành năm 2019, song gặp nhiều vướng mắc, nhất là về vốn nên nhiều lần lùi thời hạn. Hiện, dự án đạt gần 80% khối lượng.
Dự án có 11 gói thầu xây lắp chính. Trong đó, năm gói thầu đoạn phía tây (A1, A2-1, A2-2, A3 và A4) sử dụng vốn vay ADB. Ba gói thầu đoạn giữa (J1, J2 và J3) sử dụng vốn vay JICA. Ba gói thầu đoạn phía đông (A5, A6 và A7) sử dụng vốn từ hiệp định vay ADB lần hai.
Dự án có vốn vay ADB là 635 triệu USD, vốn vay JICA trên 634 triệu USD, vốn đối ứng hơn 336 triệu USD.
Diễn ra trong hai ngày 3-4/9, các đội lân sẽ tranh tài hai nội dung mai hoa thung và địa bửu dưới dự điều hành của tổ trọng tài quốc gia. Hoạt động văn hóa, thể thao này góp phần duy trì, bảo tồn, phát triển loại hình nghệ thuật múa dân gian đường phố của Việt Nam.
Số lao động xuất khẩu sẽ duy trì 100.000 mỗi năm, tăng tỷ lệ đào tạo nghề bài bản và hướng tới thị trường thu nhập cao, theo Cục phó Quản lý lao động ngoài nước Nguyễn Gia Liêm.
Xuất khẩu lao động ngoài những thành tựu đạt được sau hơn 40 năm vẫn còn nhiều điểm nghẽn cần tháo gỡ. Ông Nguyễn Gia Liêm, Cục phó Quản lý lao động ngoài nước, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, trả lời VnExpress về vấn đề này.
- Sau 40 năm xuất khẩu lao động, ông đánh giá đâu là tồn tại lớn nhất hiện nay?
- Việt Nam bắt đầu đưa người đi làm việc tại nước ngoài từ những năm 1980, nhằm giải quyết việc làm và nâng cao tay nghề cho lao động để về xây dựng đất nước. Đây là chủ trương xuyên suốt hơn 40 năm qua.
Thành tựu mang lại là không thể phủ nhận, song đổi thay của kinh tế - xã hội khiến nhiều chính sách không còn phù hợp. Vấn đề đặt ra là làm sao tận dụng nguồn nhân lực này sau khi về nước. Họ là tài nguyên đáng quý khi có kinh nghiệm làm việc ở nước ngoài, học được tác phong công nghiệp, sử dụng máy móc hiện đại...
Việc đưa lao động trình độ chuyên môn đi chưa đạt yêu cầu, quy định đã có, nhưng trách nhiệm tổ chức chưa đồng bộ từ trung ương tới địa phương. Nhiều nước có đơn hàng cần lao động có chuyên môn và kỹ năng nghề, như hàn, điện, cơ khí, phay, cắt gọt... nhưng doanh nghiệp trong nước không đáp ứng được.
Ông Nguyễn Gia Liêm, Cục phó Quản lý lao động ngoài nước. Ảnh: Giang Huy
- Tại sao qua 40 năm xuất khẩu lao động, 90% người lao động vẫn ở mức tay nghề thấp?
- Thực tế không hẳn người đi đều chuyên môn thấp mà phần lớn đã qua đào tạo ít nhất sơ cấp trong vòng ba tháng. Vấn đề này một phần đến từ thị trường tiếp nhận. Có nơi không cần nhiều ngoại ngữ mà chú trọng tay nghề, nhưng có nơi đặc biệt quan tâm đến tiếng như ngành chăm sóc sức khỏe liên quan tính mạng con người.
Tăng tỷ lệ lao động qua đào tạo, cả ngoại ngữ lẫn chuyên môn, là lộ trình đã được tính đến. Thị trường xuất khẩu cũng luôn thiếu lao động phân khúc này. Có trình độ đồng nghĩa có việc làm tốt hơn, thu nhập cao hơn. Họ cũng không thuộc nhóm yếu thế, khi gặp biến cố như đại dịch thường được giữ lại chứ không bị cắt giảm đầu tiên. Người lao động qua đào tạo bài bản chắc chắn ý thức tổ chức kỷ luật cũng tốt hơn nhóm lao động bậc thấp.
Hiện rất cần những chính sách giúp doanh nghiệp chủ động trong cung ứng nguồn lao động bậc cao, cụ thể kết hợp các trường nghề đào tạo nhân lực mà doanh nghiệp cần chứ không đợi tới lúc ký hợp đồng rồi mới đi tuyển sẽ không kịp. Từ lúc có đơn hàng tới khi đưa lao động đi chỉ vài ba tháng, mình không đáp ứng kịp khách sẽ chuyển đối tác khác.
- Vậy đâu là khâu yếu nhất trong đào tạo trước khi đưa lao động đi?
- Cửa ải đầu tiên với lao động Việt Nam chính là ngoại ngữ, khâu này đang rất yếu. Đưa lao động đi thị trường nào, ngành nghề gì, đều cần ngoại ngữ. Giỏi tiếng bản địa thì lao động có vị trí công việc tốt hơn, thu nhập cao hơn, tránh được nhiều nguy cơ lẫn va chạm với quản lý. Cơ hội việc làm sau khi về nước cũng luôn rộng mở với những người biết ngoại ngữ, giỏi tiếng thì làm quản lý, trợ lý chứ không ai bố trí cho làm công nhân.
Vì yếu ngoại ngữ, người ta hướng dẫn một đường, mình làm một nẻo, làm sai nhiều thì bị xử phạt, dễ mâu thuẫn rồi bỏ ra ngoài làm. Tôi từng gặp lao động không biết gì về vận hành máy móc, nhưng vốn ngoại ngữ khá nên chỉ vài tháng sang Nhật Bản đã vận hành thành thạo thiết bị, hết 5 năm được chuyển visa lao động bậc cao và đưa cả vợ con sang nơi làm việc.
Chính sách đào tạo nghề hiện chỉ coi ngoại ngữ là công cụ học nghề, học cấp tốc vài ba tháng, trong khi đáng ra cần có thêm chương trình, dự án đào tạo ngoại ngữ song hành với nghề.
Lao động từng đi làm việc tại Nhật Bản nghe tư vấn giới thiệu việc làm tại Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, tháng 7/2022. Ảnh: Hồng Chiêu
- Bài toán việc làm cho lao động hậu xuất khẩu đã được tính như thế nào khi thực tế rất nhiều người tái thất nghiệp?
- Hiện chưa có thống kê hay báo cáo về số lượng lao động tìm được việc làm khi về nước. Người lao động trở về chủ yếu tự lực cánh sinh, tự khởi nghiệp hoặc tìm kiếm công việc mới. Chủ trương hỗ trợ giải quyết việc làm cho lao động sau khi về nước đã có, song chưa hiệu quả, cũng chưa có chế tài ràng buộc các cấp ngành phải làm.
Thời gian tới, ngoài hệ thống dữ liệu của cơ quan trung ương, địa phương cũng nên có cơ sở dữ liệu con em đi nước ngoài làm việc và trở về. Dữ liệu chứa thông tin về quá trình làm việc tại nước ngoài, ngành nghề kỹ năng ra sao... để đưa lên các sàn hoặc trung tâm giới thiệu việc làm.
Một số doanh nghiệp bắt đầu quan tâm đến bài toán này. Họ có chính sách định hướng luôn cho lao động trước khi xuất khẩu, rằng ngoài kiếm tiền còn phải học hỏi để sau này về nước dễ tìm việc, thậm chí tạo "chợ" giao dịch việc làm, mời các doanh nghiệp nước ngoài đến để tuyển dụng. Nói chung là tạo thành quy trình khép kín từ lúc lao động đi tới khi về.
- Xuất khẩu lao động thời gian tới sẽ đặt trọng tâm vào khâu nào để giải quyết những tồn tại trên?
- Cục Quản lý lao động ngoài nước với vai trò chuyên môn sẽ tiếp tục đàm phán, tìm kiếm các thị trường chất lượng, thu nhập cao để đưa lao động đi, hướng tới các nước phát triển như châu Âu, Australia...
Mục tiêu hàng năm duy trì số lượng khoảng 100.000 người đi. Về chất lượng, sẽ tăng dần số lao động qua đào tạo bài bản, ít nhất nửa năm trở lên, chứ không chỉ sơ cấp như hiện nay. Tỷ lệ nâng dần từ 60% lên 80% vào năm 2025, tiến tới toàn bộ người đi phải được đào tạo bài bản. Chất lượng, ý thức lao động xuất khẩu tăng lên sẽ giải quyết nhiều vấn đề, hạn chế tình trạng lao động bỏ trốn hoặc cư trú bất hợp pháp; giải bài toán việc làm sau khi về nước...
Những năm trước đây, chúng ta đặt mục tiêu đưa người đi được càng nhiều càng tốt để giải quyết việc làm. Nhưng số lượng đông thì khó quản lý, bởi họ không chỉ làm việc 1-2 năm như trước mà 3-5 năm, thậm chí nhiều hơn. Hiện có hơn nửa triệu lao động Việt Nam làm việc tại nước ngoài.
Có ý kiến nói cần có chiến lược hoặc chương trình tổng thể cho xuất khẩu lao động. Tôi cho rằng nếu nằm trong chương trình tổng thể về lao động việc làm để nâng cao tay nghề, chất lượng lao động thì được, còn không nhất thiết xây dựng thành chiến lược riêng.
Tầm vóc lẫn vị thế đất nước ngày càng được khẳng định, doanh nghiệp nước ngoài tìm đến Việt Nam đầu tư, nhiều nơi rất "khát" nhân công tay nghề cao. Vì thế, đưa lao động đi để học hỏi, được đào tạo và lực lượng này sẽ quay về phục vụ đất nước. Cũng không cần quá lo lắng về câu chuyện chảy máu chất xám khi mà lao động đi đều có thời hạn. Song với nhóm này, các bên sẽ cần quan tâm chính sách tiền lương, đãi ngộ, môi trường làm việc thỏa đáng.
Phát triển ồ ạt nhà kính làm nông nghiệp và bêtông hóa quá nhanh chiếm hết không gian xanh khiến thành phố du lịch thường ngập úng khi mưa lớn, theo các chuyên gia.
Chiều 1/9, cơn mưa nặng hạt dài chừng 30 phút đổ xuống làm nhiều tuyến đường, cửa hàng và nhà dân ở khu vực trung tâm Đà Lạt ngập gần một mét. Nước tràn vào một số cửa hàng hai bên đường Phan Đình Phùng, Nguyễn Công Trứ, làm hư hỏng đồ đạc, người dân không kịp xoay xở. Đây không chỉ là lần duy nhất gần đây thành phố ngập sâu, mà trước đó cứ mỗi lần mưa to, Đà Lạt và các khu vực lân cận chìm trong nước.
Đường Nguyễn Công Trứ ngập nặng sau cơn mưa lớn chiều 1/9. Ảnh: Khánh Hương
Phó chủ tịch UBND TP Đà Lạt Võ Ngọc Trình cho biết tình trạng ngập trong thời gian qua, đặc biệt là chiều 1/9 chỉ xảy ra ở một số khu vực thấp trũng, tập trung ở các con suối chứ không phải ngập hết toàn thành phố như người ở xa nghĩ. "Có nhiều nguyên nhân dẫn đến ngập, trong đó liên quan vấn đề mà thành phố đang xử lý như hệ thống thoát nước, nhà kính...", ông Trình nói và cho biết việc ngập không phải do hệ thống thoát nước kém mà là mưa quá lớn, khí hậu cực đoan.
Theo các chuyên gia, mưa lớn trong thời gian ngắn cũng là nguyên nhân khiến TP Đà Lạt ngập, song đó không phải là vấn đề mấu chốt. Những trận nước dâng cao đột ngột gây lũ diễn ra với tần suất ngày càng dày hơn ở đô thị này có nguyên nhân rất lớn từ việc gia tăng diện tích sản xuất nông nghiệp trong nhà kính, nhất là vùng nông nghiệp dọc hai bên suối Cam Ly. Từ phía hồ này ngược lên thượng nguồn, hàng nghìn ha đất hai bên suối được người dân "phủ bạt" kính để sản xuất nông nghiệp.
Cuối thập niên 1990, Đà Lạt chỉ có rải rác một số nhà kính, hiện nay diện tích các nhà kính tăng lên khoảng 10.000 ha trong tổng số 18.000 ha trồng rau quả. Nhà kính tập trung ở tất cả phường xã, thậm chí một số nơi trong nội thành có mật độ nhà kính dày đặc như phường 5, 7, 8, 9, 11, 12. Nhìn từ trên cao, không gian thành phố bị nhà kính lấn át, rừng thông chỉ lác đác một số cụm ở ngoại ô.
Nhà kính ở thượng nguồn suối Cam Ly. Ảnh: Quỳnh Trần
Các chuyên gia cho hay tại những nơi có nhà kính, khả năng thẩm thấu nước gần như bằng không. Nước từ mái nhà kính qua máng gom sẽ chảy xuống suối, hay thậm chí chảy xuống những mương thoát nước sinh hoạt, tạo thành những dòng nước lớn gây ra ngập úng. Trong khi đó, nhiều hồ nước như Vạn Kiếp, Thanh Niên, Tâm Sự, Đa Thiện 1, Đa Thiện 2... cũng bị xoá sổ, thu hẹp cũng là nguyên nhân dẫn đến việc thoát nước không kịp mỗi khi mưa lớn.
Từng nhiều năm nghiên cứu về quy hoạch đô thị Đà Lạt, KTS Ngô Viết Nam Sơn nhận định hơn 10 năm nay, thành phố có xu hướng phát triển ít bền vững khi đô thị hóa quá nhanh, ảnh hưởng thoát nước. Ông Sơn phân tích Đà Lạt địa hình cao, cộng với việc phá rừng, giảm mạnh không gian xanh và diện tích bêtông hóa tăng, khi mưa lớn cùng độ dốc khiến nước thoát xuống một chỗ quá nhanh sẽ không có cống nào thoát kịp, dẫn đến ngập úng.
Ông Sơn cho rằng các nhà quản lý khi quy hoạch phải dự liệu kịch bản thoát nước phù hợp với lượng mưa. Đặc biệt là tính toán cho khu vực bêtông hóa nhiều để tạo ra một "không gian nước" như hồ điều tiết, kênh, rạch hoặc những thung lũng, không gian xanh có vai trò thu nước khi mưa lớn, thoát nước khi mưa ngớt.
"Và việc những công trình có khối tích lớn nhỏ đều dồn vào trung tâm thành phố đã khiến vùng nội ô Đà Lạt gặp rủi ro trong quá trình phát triển chung", ông Sơn nói và cho biết nếu quá tham phát triển, không dành đất cho không gian xanh, không gian nước, về lâu dài thành phố sẽ phải trả giá.
Trung tâm Đà Lạt rất ít mảng xanh. Ảnh: Quỳnh Trần
Còn PGS.TS Nguyễn Mộng Sinh, nguyên Chủ tịch Liên hiệp Các hội khoa học kỹ thuật tỉnh Lâm Đồng, nêu quan điểm Đà Lạt phải duy trì bằng được môi trường sinh thái của các hồ nước thiên nhiên và nhân tạo, bảo vệ các thủy vực, chống bồi lắng. Để phục vụ cho mục đích này, thành phố cần quy hoạch lại các khu sản xuất nông nghiệp, trồng rau, hoa tại những vị trí phù hợp.
"Trong bối cảnh hiện nay, địa phương cần di dời những nhà kính ở khu trung tâm ra phía xa, thay thế vào đó là những mảng xanh; đồng thời cần tiếp tục bảo tồn rừng và phát triển cây xanh cho Đà Lạt, đặc biệt là rừng thông", ông Sinh nói.
An GiangMỗi ngày Chau Nghét, 25 tuổi, chạy 5-7 cuốc xe đưa khách từ dưới lên các điểm tham quan trên đỉnh núi Cấm cao hơn 700 m, thu nhập gần một triệu đồng.
Anh Nghét bám trụ với nghề xe ôm gần 5 năm, là tay lái trẻ, siêng năng của nghiệp đoàn xe ôm núi Cấm với hơn 1.000 thành viên. Có thẻ đeo đánh số từ nghiệp đoàn song chàng trai người Khmer thường bắt khách bên ngoài, ngay đường lớn, ít đăng ký tài từ bến xe. Khi thoả thuận xong giá - trung bình mỗi khách 160.000 cho lượt đi và về - anh mua vé qua cổng 5.000 đồng rồi nổ máy đưa khách lên núi.
Chau Nghét quen thuộc những cung đường núi trơn trượt, nhiều gấp khúc. Ảnh: Ngọc Tài
Thiên Cấm Sơn - ngọn núi cao nhất của dãy Thất Sơn cao hơn 700 m, thuộc xã An Hảo, huyện Tịnh Biên. Đỉnh núi này có nhiều cua gắt, đường nhỏ, dốc. Để an toàn chính quyền địa phương hạn chế xe máy ở nơi khác lên núi, du khách di chuyển bằng cáp treo hoặc xe ôm có tay nghề.
Đường chính lên núi rộng hơn 10 m xây dựng ôm theo vách núi một vài đoạn có rào lưới B40 hạn chế đá lăn. Điều khiển xe tay côn 150 phân khối, Nghét gài số nhỏ nhất để xe đủ mạnh băng dốc với tiếng gầm gừ khá lớn. "Đường này chưa là gì đâu", Nghét vừa lái vừa nói vọng ra sau như báo những bất ngờ phía trước.
Gần đến chùa Phật Lớn, Nghét xác nhận địa chỉ khu cắm trại của khách một lần nữa rồi quẹo xuống đường đan chỉ rộng nửa mét. Đoạn dốc dựng đứng, chừng 10 m có một cua hình "cùi chỏ" không thấy cuối đường. Anh gồng người giữ chặt xe, nhấp từ từ thắng tay và chân, vẫn gài số một để giảm tốc độ. Xe xuống dốc chậm gần bằng người đi bộ, song độ dốc lớn nên gần như cả người và xe đều chúi thẳng xuống.
Trên đường phủ một lớp rêu mỏng sau những ngày mưa tháng 8. Hai bên là những rặng tre rợp bóng, không một tia sáng lọt vào, khiến đường thêm trơn trượt. Lần đầu trải nghiệm cung đường lên núi Cấm, nhiều hành phải nín thở, hồi hộp theo từng cú ngoặt cua, lại càng hiểu rõ câu "chưa là gì" lúc nãy của Nghét. Đưa khách đến nơi nhưng chàng tài xế xứ núi không lấy tiền lượt đi mà chờ khi đưa xuống nhận một lần.
Cách đó không xa, ông Hữu Chí, 60 tuổi, với 10 năm hành nghề ở núi Cấm đang chờ khách ngay chùa Phật Lớn. Người tài xế già điềm đạm, ít chèo kéo khách. Ông bảo không phải ai cũng có thể hành nghề xe ôm trên ngọn núi cao nhất miền Tây. Họ cần am hiểu đường, lái tốt, giỏi xử lý tình huống. "Đoạn dốc gần một km lên đỉnh Bồ Hông khó chạy nhất, ai lái qua coi như được cấp bằng lái trên núi", ông Chí nói.
Người tài xế già bật mí thêm kinh nghiệm, xuống dốc tài xế không bóp thắng tay gấp sẽ lộn nhào, ngược lại lên dốc hông kéo ga quá mạnh sẽ "nhổng" đầu. Ngoài ra, ông cho biết kỹ năng xài thắng cũng rất quan trọng, không được bóp thắng liên tục, chỗ nào êm êm thì nhả ra cho bố thắng không quá nóng. "Nhiều người không biết đạp thắng suốt, đến lưng chừng núi bố thắng bị mòn, xe tuột dốc rất nguy hiểm", ông nói.
Nghề xe ôm xứ núi kiếm tiền rủng rỉnh nhưng xe phải thường xuyên bảo dưỡng, kiểm tra định kỳ. Nếu chạy nhiều, trung bình một tuần tài xế thay nhớt một lần, 10 ngày thay bố thắng, 1-3 tháng thay sên dĩa (bộ phận truyền động trên xe máy). Bởi thế nghề lái xe xứ núi còn có đặc trưng - tiền xăng ít hơn tiền nhớt, sửa xe.
Bà Đông sống từ nhỏ trên núi nên dễ dàng điều khiển xe ở những tuyến đường núi hiểm trở. Ảnh: Ngọc Tài
Trên đỉnh Thiên Cấm Sơn còn có nhiều "bóng hồng" lái xe ôm như bà Nguyễn Thị Đông (49 tuổi) nhà gần chùa Phật Nhỏ. Người phụ nữ xứ núi chạy xe số nhỏ gọn, mặc đồng phục màu xanh của nghiệp đoàn, đeo thẻ số 461, thường vào ca làm việc lúc 14h. Khác với anh Nghét hay ông Chí, bà Đông chỉ bắt khách trong bến xe theo số thứ tự (tài) ghi trên bảng.
"Ngày thường kiếm đôi ba trăm nghìn, lễ cuối tuần có khi cả triệu", bà kể thu nhập của bản thân. Sống trên núi từ nhỏ nên bà không ngán chạy xe vào đường khó, chỉ ngại lỡ gặp khách có máu "dê" trong người. Bà và những phụ nữ ở đây có cách xử trí riêng, nhắc khách xích ra, nếu không được đuổi xuống, chờ ở đó một lát kêu "chồng tui qua chở".
Những năm gần đây hiện tượng núi lở dần ít hơn, chính quyền địa phương tìm biện pháp an toàn như rào lưới chắn đá lăn, song mỗi cuốc xe ôm lên núi luôn rình rập hiểm nguy với một bên là vách núi một bên là vực sâu. Bởi thế mỗi tay lái chẳng khác "cua rơ" lão luyện với chân thắng, tay ga nhuần nhuyễn trên cung đường quanh co, gấp khúc.
Nghề xe ôm mang lại thu nhập ổn định cho hơn nghìn tài xế xứ núi, đa phần là người dân xã An Hảo và các xã lân cận thuộc huyện Tịnh Biên, Tri Tôn. Mỗi người làm qua vài năm đều đã đổi xe đôi ba lần, song kiếm vài triệu đồng thậm chí vài chục triệu mỗi tháng. Ngoài ra, nhóm xe ôm còn đảm nhiệm chở nông sản xuống núi với giá bình quân mỗi kg 1.000 đồng.
Thiên Cấm Sơn thu hút rất đông khách du lịch đến tham quan, hành hương. Theo thống kê của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch An Giang, Tết 2022 tại đây đón hơn 100.000 lượt du khách, trung bình một triệu lượt du khách mỗi năm.
