Hà NộiSáng 23/1, đoàn lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước tới đặt vòng hoa, vào Lăng viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh nhân dịp Tết nguyên đán Ất Tỵ 2025.
Đoàn lãnh đạo Đảng, Nhà nước vào Lăng viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh có Tổng Bí thư Tô Lâm, nguyên Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh; Chủ tịch nước Lương Cường; Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn; nguyên Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng và Nguyễn Thị Kim Ngân; Thường trực Ban Bí thư, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Cẩm Tú; Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Đỗ Văn Chiến.
Vòng hoa của Đoàn mang dòng chữ "Đời đời nhớ ơn Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại".
Lãnh đạo Đảng, Nhà nước vào Lăng viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh, sáng 23/1. Ảnh: Nguyễn Hoàng
Đoàn đại biểu lãnh đạo Đảng và Nhà nhà nước cũng đến đặt vòng hoa, dâng hương tưởng niệm các anh hùng liệt sỹ tại Đài tưởng niệm trên đường Bắc Sơn. Vòng hoa của Đoàn mang dòng chữ "Đời đời nhớ ơn các Anh hùng Liệt sỹ".
Sáng cùng ngày, đoàn đại biểu Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng; Đảng ủy Công an Trung ương và Bộ Công an; Thành ủy, HĐND, UBND thành phố Hà Nội... đã đến đặt vòng hoa, vào Lăng viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh; đặt vòng hoa, tưởng niệm các anh hùng liệt sỹ.
Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu cán bộ, chiến sĩ bộ đội biên phòng đổi mới tư duy, nghiên cứu áp dụng công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý, bảo vệ biên giới, cửa khẩu.
Thăm và chúc Tết cán bộ, chiến sĩ tại Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng chiều 22/1, Tổng Bí thư Tô Lâm chia sẻ những khó khăn đặt ra đối với sự nghiệp quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia. Đây là thách thức, hiểm nguy mà Bộ đội Biên phòng đã và đang nỗ lực vượt qua.
Sang năm 2025, Tổng Bí thư đề nghị tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước đối với sự nghiệp xây dựng, quản lý và bảo vệ biên giới quốc gia. Trong giai đoạn mới, Tổng Bí thư yêu cầu đổi mới mạnh mẽ về tư duy; hoàn thiện cơ chế, chính sách, hệ thống pháp luật về xây dựng và bảo vệ biên giới quốc gia.
"Cần tập trung nghiên cứu, đề xuất những vấn đề về công nghệ, chuyển đổi số trong hoạt động quản lý, bảo vệ biên giới, cửa khẩu", Tổng Bí thư yêu cầu. Cùng với đó, Bộ Tư lệnh cần triển khai thực hiện sâu, rộng, hiệu quả chiến lược bảo vệ biên giới quốc gia, Luật Biên phòng Việt Nam và hiệp ước, nghị định thư, quy chế về biên giới lãnh thổ.
Tổng Bí thư Tô Lâm duyệt đội danh dự tại Bộ tư lệnh Bộ đội Biên phòng. Ảnh: QĐND
Về nhiệm vụ trọng tâm, Tổng Bí thư Tô Lâm giao Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng chuẩn bị tốt Đại hội Đảng bộ các cấp; tiếp tục thực hiện chủ trương tinh gọn tổ chức bộ máy; chăm lo, đảm bảo chính sách hỗ trợ để cả "tiền phương" và "hậu phương" yên tâm công tác. Bộ đội Biên phòng cần nhận diện thủ đoạn mới, quyết liệt đấu tranh, trấn áp các loại tội phạm an ninh quốc gia, ma túy, buôn lậu và gian lận thương mại.
Về chủ trương đối ngoại, Tổng Bí thư yêu cầu Bộ đội Biên phòng sẵn sàng tham gia cứu trợ thảm họa, tìm kiếm cứu nạn tại nước ngoài khi có yêu cầu; đẩy mạnh đối ngoại Đảng, đối ngoại biên phòng, đối ngoại nhân dân tại khu vực biên giới, xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển bền vững.
Tổng Bí thư khẳng định Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương và nhân dân luôn tin tưởng vững chắc và quan tâm, chăm lo xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam nói chung, Bộ đội Biên phòng nói riêng. Ông tin tưởng Bộ đội Biên phòng tiếp tục giành được nhiều kết quả, thành tích to lớn, thực sự tạo đột phá trên các mặt công tác và bảo vệ Tổ quốc.
Nhân dịp này, Tổng Bí thư Tô Lâm đã tặng quà cán bộ, chiến sĩ và ghi Sổ vàng truyền thống của Bộ đội Biên phòng.
Bộ Nội vụ đề xuất một số tỉnh thành có thể giữ Sở đặc thù khi tinh gọn bộ máy, dựa trên các điều kiện cụ thể của từng địa phương.
Bộ Nội vụ vừa gửi Chính phủ tờ trình dự thảo nghị định quy định tổ chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh, huyện.
Bộ đề xuất Hà Nội, TP HCM có thể duy trì Sở Quy hoạch - Kiến trúc để tham mưu thành phố quản lý nhà nước về lĩnh vực này. Nếu hai thành phố không tổ chức riêng Sở Quy hoạch - Kiến trúc thì sáp nhập, chuyển chức năng, nhiệm vụ về Sở Xây dựng.
Bộ Nội vụ cũng đề xuất địa phương có cửa khẩu quốc tế đường bộ, hàng không, cảng biển quốc tế và có 500 dự án đầu tư nước ngoài sẽ được duy trì Sở Ngoại vụ. Nơi nào không tổ chức riêng thì sáp nhập, chuyển chức năng này về Văn phòng UBND tỉnh.
Tỉnh có ít nhất 20.000 người dân tộc thiểu số sống tập trung, 5.000 người dân tộc thiểu số cần Nhà nước giúp đỡ hoặc có đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống ở địa bàn xung yếu về an ninh, quốc phòng, sẽ được lập Sở Dân tộc và Tôn giáo. Nơi nào không lập Sở này thì chuyển chức năng, nhiệm vụ về Sở Nội vụ.
Địa phương có di sản văn hóa được UNESCO ghi danh hoặc tài nguyên và tiềm năng du lịch nổi trội, ngành du lịch được xác định là kinh tế mũi nhọn đóng góp 10% GDP tỉnh trong 5 năm liên tục, sẽ được lập Sở Du lịch. Nơi không thành lập sẽ sáp nhập về Sở Văn hóa Thể thao và đổi tên thành Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch.
Một góc ven đường Vành đai 3 Hà Nội. Ảnh: Ngọc Thành
Tương ứng với kế hoạch tinh gọn bộ ngành trung ương, Bộ Nội vụ đề xuất tổ chức 12 đơn vị cấp sở thống nhất ở các địa phương.
Cụ thể, Sở Nội vụ quản lý về tổ chức bộ máy, vị trí việc làm, biên chế công chức và cơ cấu ngạch công chức trong cơ quan hành chính nhà nước; vị trí việc làm, cơ cấu viên chức, lao động, tiền lương, việc làm, cải cách hành chính.
Sở Tư pháp quản lý về xây dựng và thi hành pháp luật, giáo dục pháp luật, công chứng, chứng thực, hộ tịch, quốc tịch.
Sở Tài chính quản lý về tài chính, ngân sách, thuế, phí, lệ phí, thu ngân sách, kế toán, kiểm toán độc lập, nguồn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA), nguồn viện trợ phi chính phủ.
Sở Công Thương quản lý về cơ khí, luyện kim, điện, năng lượng mới, năng lượng tái tạo, dầu khí, hóa chất, khai thác mỏ và chế biến khoáng sản, công nghiệp tiêu dùng, công nghiệp thực phẩm, công nghiệp hỗ trợ, xuất nhập khẩu.
Sở Nông nghiệp và Môi trường quản lý đất đai, nước, khoáng sản, địa chất, chất thải rắn, khí tượng thủy văn, đo đạc bản đồ, nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản.
Sở Xây dựng quản lý quy hoạch xây dựng và kiến trúc, phát triển đô thị, hạ tầng, công viên, chiếu sáng, nhà ở, thị trường bất động sản, giao thông vận tải đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa, an toàn giao thông.
Sở Khoa học và Công nghệ quản lý nhà nước về nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo; phát triển tiềm lực khoa học và công nghệ; tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng; sở hữu trí tuệ; ứng dụng bức xạ và đồng vị phóng xạ; an toàn bức xạ và hạt nhân; bưu chính; viễn thông; tần số vô tuyến điện; công nghiệp công nghệ thông tin và ứng dụng công nghệ thông tin (không bao gồm an toàn thông tin, an ninh mạng); giao dịch điện tử; chuyển đổi số; hạ tầng thông tin truyền thông.
Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch quản lý về văn hóa, gia đình, thể dục, thể thao, du lịch, báo chí, xuất bản, in phát hành, phát thanh truyền hình, thông tin điện tử, thông tấn, thông tin cơ sở và thông tin đối ngoại, quảng cáo.
Sở Giáo dục và Đào tạo quản lý về chương trình, nội dung giáo dục và đào tạo; giáo dục nghề nghiệp; nhà giáo và công chức, viên chức quản lý giáo dục; cơ sở vật chất, thiết bị trường học và đồ chơi trẻ em; quy chế thi cử và cấp văn bằng, chứng chỉ.
Sở Y tế quản lý về y tế dự phòng; khám bệnh, chữa bệnh; phục hồi chức năng; giám định y khoa, pháp y, pháp y tâm thần; y dược cổ truyền; sức khỏe sinh sản; trang thiết bị y tế; dược; mỹ phẩm; an toàn thực phẩm; bảo hiểm y tế; dân số; bảo trợ xã hội; trẻ em và phòng, chống tệ nạn xã hội (không bao gồm cai nghiện ma túy và quản lý sau cai nghiện ma túy); quản lý sử dụng Quỹ Bảo trợ trẻ em.
Thanh tra tỉnh quản lý công tác thanh tra; giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng; tiếp công dân.
Văn phòng UBND tham mưu về chương trình, kế hoạch của UBND, chủ tịch tỉnh; kiểm soát thủ tục hành chính.
Riêng Hà Nội và TP HCM được tổ chức 15 sở (chưa tính số sở tăng thêm theo quy định của Luật Thủ đô và sở được thí điểm thành lập). Hai thành phố được quyết định việc thành lập, chia tách, sáp nhập, hợp nhất sở, đảm bảo phù hợp với đặc thù và không vượt quy định.
Các địa phương khác được tổ chức không quá 13 sở, riêng cấp tỉnh loại một có lĩnh vực đặc thù thì không quá 14 sở.
Con hà mã đầu tiên được sinh ra ở vườn thú Hà Nội được đặt tên là Mã Nam với ý chỉ giống loài và hàm nghĩa to lớn, dũng mãnh.
Tên Mã Nam được đặt theo ý tưởng của em Nguyễn Hồng Minh, 8 tuổi, ở huyện Đông Anh, người thắng giải ở cuộc thi "Đặt tên cho bé em hà mã" do vườn thú Hà Nội phát động và trao giải sáng 21/1.
Lý giải về tên gọi Mã Nam, Hồng Minh cho biết "mã" trong tên hà mã, "nam" đại diện cho tên đất nước Việt Nam. Ngoài ra, chữ "mã" còn mang ý nghĩa to lớn, dũng mãnh.
Mã Nam và hà mã mẹ, đợt tháng 10/2024. Ảnh: Việt An
Ông Lê Sĩ Dũng, Chủ tịch Công ty TNHH một thành viên Vườn thú Hà Nội, cho biết hà mã 6 tháng tuổi là con vật đầu tiên được đơn vị tổ chức cuộc thi đặt tên và có tên riêng. Các loài khác không có tên riêng.
Mục đích cuộc thi nhằm giúp truyền tải thông điệp bảo tồn các loài động vật hoang dã, quý hiếm đang đứng trước nguy cơ đe dọa tuyệt chủng. Sau một tháng phát động, Ban tổ chức đã nhận được hơn 400 phiếu dự thi.
Ngoài giấy chứng nhận, người thắng giải ở cuộc thi còn được nhận phần quà đặc biệt và miễn phí vé tham quan vườn thú Hà Nội trong một năm.
Hà mã con quấn quýt bên mẹ ở vườn thú Hà Nội. Video: Lộc Chung - Bá Nam
Cuối tháng 12/2023, vườn thú Hà Nội tiếp nhận hà mã cái do vườn thú Đại Nam trao tặng, nâng số thành viên lên ba. Tháng 7/2024, hà mã sinh con, thu hút sự quan tâm của cộng đồng. Hiện hà mã con đã nặng khoảng 140 kg.
Hà mã là động vật có vú ăn cỏ lớn sống ở châu Phi, cân nặng chỉ sau tê giác trắng và voi. Năm 2022, 10 nước Tây Phi đề xuất đưa hà mã vào danh sách những loài động vật có nguy cơ tuyệt chủng cao nhất thế giới, do quần thể này bị suy giảm do biến đổi khí hậu, nạn săn bắn trộm và buôn bán ngà.
Nhiều người nghỉ việc chờ trợ cấp một lần nhưng có việc làm mới, chính sách mới của Luật Bảo hiểm xã hội giúp lao động an tâm nên người rút bảo hiểm ở TP HCM giảm mạnh.
Hơn năm trước, chị Nguyễn Ngọc Lan làm việc cho bộ phận truyền thông của một công ty bất động sản, đột ngột rơi vào cảnh thất nghiệp do doanh nghiệp cắt giảm người. Mất việc giữa lúc kinh tế khó khăn, khó tìm việc mới, chị quyết định rút bảo hiểm xã hội (BHXH) một lần và cũng để chờ ngành bất động sản "tan băng".
Với hơn 10 năm tham gia BHXH và có thời điểm mức lương làm căn cứ đóng gần 10 triệu đồng, chị Lan tính sơ số tiền rút được hơn 250 triệu đồng. "Tôi cũng không bí bách lắm nhưng nghĩ tiền về túi vẫn hơn", chị nói.
Xác định sẽ nhận trợ cấp một lần nên sau thời gian nhận trợ cấp thất nghiệp, chị Lan ưu tiên nhận công việc thời vụ, làm thêm ngoài giờ để chờ đủ 12 tháng không tham gia BHXH. Tuy nhiên, cuối năm ngoái, doanh nghiệp chị đang làm việc đề nghị ký hợp đồng chính thức nếu không sẽ tuyển người khác. Cùng lúc đó, hồ sơ nhận trợ cấp một lần của chị được cơ quan BHXH thông báo trong tổng thời gian tham gia BHXH có ba tháng bị nợ. Do đó, chị cần liên hệ doanh nghiệp đóng số tiền còn thiếu để cơ quan bảo hiểm giải quyết hồ sơ.
Người dân chờ rút bảo hiểm xã hội một lần tại TP HCM, ngày 11/4/2023. Ảnh: Đình Văn
"Liên hệ doanh nghiệp cũ cũng mất thời gian mà công việc mới ổn, thu nhập tốt nên tôi quyết định ký hợp đồng chính thức, không rút bảo hiểm nữa", chị Lan nói. Chia sẻ về kế hoạch sắp tới, chị nói chưa chắc chắn sẽ tiếp tục đóng bảo hiểm để hưởng lương hưu hay nhận trợ cấp một lần. Tuy nhiên, người phụ nữ 36 tuổi thừa nhận "sự thôi thúc rút một lần đã giảm nhiều so với trước".
Thay đổi trong suy nghĩ của người lao động là một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến số lượng nhận trợ cấp một lần ở TP HCM giảm mạnh, theo ông Lò Quân Hiệp, Giám đốc Bảo hiểm xã hội TP HCM. Theo thống kê, năm 2024, có hơn 99.900 người nhận trợ cấp một lần, trong khi con số này năm 2023 là gần 112.800, tức giảm 11,4%. Đây cũng là lần đầu tiên trong 5 năm liên tiếp, số người rút BHXH một lần ở thành phố dưới 100.000 người.
Theo ông Hiệp, số người nhận trợ cấp một lần giảm mạnh là trái với dự báo trước đó khi năm 2023 số người nộp hồ sơ hưởng bảo hiểm thất nghiệp gần 160.000 người. Đây là những trường hợp có khả năng cao sẽ rút một lần khi chờ đủ 12 tháng không tham BHXH.
"Có thể người lao động đã thấy an tâm hơn khi Luật Bảo hiểm xã hội sửa đổi chốt được phương án về trợ cấp một lần", ông Hiệp đánh giá. Cùng với đó, tình hình kinh tế ấm lên, một số người trước đây chủ động nghỉ việc chờ rút bảo hiểm thì đã tìm được việc làm mới.
Luật Bảo hiểm xã hội sửa đổi tác động tốt đến tâm lý của người lao động khiến số người nhận trợ cấp một lần giảm cũng là nhận định của bà Nguyễn Phan Bảo Khuyên, chuyên viên Trung tâm tư vấn pháp luật công đoàn (Liên đoàn lao động TP HCM).
Nhiều năm tham gia tư vấn pháp luật tại các nhà máy, đặc biệt giai đoạn cao điểm lấy ý kiến sửa đổi Luật Bảo hiểm xã hội, bà Khuyên thấu hiểu sự lo lắng của người lao động trước sự thay đổi của luật. Nhiều lao động chủ động nghỉ việc để chờ rút bảo hiểm, không chịu nhận việc mới. Tuy nhiên, khi luật được thông qua, tình hình đã được cải thiện.
Theo bà Khuyên, một số điều khoản mới trong luật tạo ra kỳ vọng lớn cho người lao động. Ví dụ, việc giảm số năm đóng tối thiểu để hưởng lương hưu từ 20 năm xuống còn 15 năm giúp người lao động dễ dàng đạt đủ điều kiện "về già có lương". Luật cũng đã bổ sung các quy định hỗ trợ cho lao động thất nghiệp, người lớn tuổi hoặc thu nhập thấp bằng các gói hỗ trợ ngắn hạn. Điều này giúp lao động giảm bớt nhu cầu rút BHXH một lần để giải quyết khó khăn trước mắt, thay vào đó họ sẽ bảo lưu mà không lo mất quyền lợi.
Đặc biệt, bà Khuyên cho rằng từ lúc bắt đầu sửa luật đến nay, không chỉ cơ quan bảo hiểm xã hội mà công đoàn, các tổ chức đoàn thể đều tham gia tuyên truyền về hưu trí, chế độ ngắn hạn được hưởng, thiệt thòi khi nhận trợ cấp một lần. Đặc biệt, những thông tin về xã hội già hóa cũng khiến người lao động suy nghĩ về tương lai của mình.
Công nhân làm việc tại công ty may mặc, sản xuất phụ kiện thể thao Polaris, quận Tân Phú, tháng 1/2025. Ảnh: Quỳnh Trần
Bên cạnh sự tác động của chính sách, theo bà Nguyễn Văn Hạnh Thục, Giám đốc Trung tâm dịch vụ việc làm (Sở Lao động, Thương binh và Xã hội TP HCM), thị trường việc làm cũng tác động đến lao động. Sau giai đoạn khó khăn, tìm việc khó, sa thải hàng loạt, nhiều người đã quý trọng cơ hội việc làm hơn. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng chủ động tăng phúc lợi để giữ chân lao động, giúp họ an tâm.
Đơn cử, Công ty TNHH May Oasis (huyện Củ Chi) đã tăng nhiều khoản phúc lợi để giữ chân lao động và ứng phó với tình trạng khan hiếm nhân lực. Từ đầu năm 2024, ngoài nỗ lực tìm kiếm nguồn đơn hàng nhằm ổn định việc làm, cải thiện thu nhập, công ty đã xây dựng quỹ hưu trí cho tất cả nhân viên. Lao động làm việc đủ một năm sẽ được công ty đóng vào quỹ 6 triệu đồng. Số tiền này sẽ doanh nghiệp đóng hàng năm. Từ năm thứ 10 trở đi, người lao động được quyền nhận khoản trợ cấp này mà không phải rút bảo hiểm xã hội.
"Trước đây công nhân ngoài 35 hay bị cắt giảm hoặc khó tìm việc nhưng giờ đây độ tuổi tuyển dụng cho một người mới có thể lên 40-45", bà Thục nói, cho rằng điều này giúp lao động an tâm gắn bó, thời gian làm việc đủ dài để đảm bảo được thời gian hưởng lương hưu.
Lửa bùng lên tại khu sản xuất gỗ rồi lan nhanh ra khắp xưởng gỗ ở TP Thuận An, nhiều công nhân đang làm việc tháo chạy ra ngoài, trưa 20/1.
Khoảng 11h30, khói lửa bất ngờ bùng lên ở khu vực sản xuất của Công ty TNHH Huy Cường tại phường Bình Chuẩn, TP Thuận An. Bảo vệ, công nhân của công ty nhanh chóng triển khai dập lửa, song bất thành.
Lửa bùng lên dữ dội tại công ty gỗ ở TP Thuận An. Video: Anh Hựu
Do có nhiều nguyên vật liệu dễ cháy nên chỉ trong chốc lát ngọn lửa lan nhanh khắp xưởng. Cột khói bốc ngùn ngụt cao hàng chục mét, từ khoảng cách 5 km vẫn nhìn thấy.
Lúc này các công nhân đang ăn trưa phải tháo chạy ra ngoài, nhiều người ở lại vận chuyển tài sản, tránh cháy lan. "Lửa cháy nhanh kèm nhiều tiếng nổ, khói đen nghi ngút nên tôi chỉ biết chạy nhanh ra phía cổng", một nữ công nhân nói.
Công nhân vận chuyển tài sản ra ngoài. Ảnh: Thái Hà
Lực lượng chữa cháy Công an Bình Dương điều động 15 xe cùng hàng chục chiến sĩ đến hiện trường dập lửa, phong tỏa khu vực cháy để tránh cháy lan qua công ty khác.
Theo Công an Bình Dương, đến 12h15 đám cháy cơ bản được khống chế. Hỏa hoạn không gây thương vong, song nhà xưởng hơn 800 m2 cùng nhiều tài sản bị thiêu rụi. Nguyên nhân và thiệt hại đang được thống kê, làm rõ.
Trước khi quyết định đưa quân tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc, lãnh đạo Bộ Quốc phòng từng mất 10 năm nghiên cứu và trăn trở.
Trong hồi ký "Hành trình vì hòa bình", cố thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh cho biết việc nghiên cứu đề án thành lập lực lượng gìn giữ hòa bình được Bộ trưởng Quốc phòng, khi đó là đại tướng Phùng Quang Thanh, giao cho ông năm 2009, lúc vừa đảm nhận cương vị Thứ trưởng Quốc phòng.
Việt Nam bắt đầu đóng góp cho hoạt động gìn giữ hòa bình năm 1993 khi làm quan sát viên bầu cử tại Algeria, Campuchia. Tuy nhiên, chỉ khi cử quân trực tiếp thực hiện một sứ mệnh trên thực địa, Liên Hợp Quốc mới coi là tham gia gìn giữ hòa bình.
Những năm 2000, Việt Nam đã cảm nhận được sức ép rất lớn từ yêu cầu hội nhập, mở cửa trên tất cả lĩnh vực. Bộ Chính trị đã có nghị quyết về tăng cường "tiếng nói" của Việt Nam trên các diễn đàn quốc tế. Từ đây, việc đưa quân đội tham gia gìn giữ hòa bình được đặt ra. "Vấn đề này không thể bỏ qua, nhưng cần xử lý như thế nào cho thấu đáo là một thách thức", tướng Vịnh viết.
Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh cùng phái đoàn Việt Nam tham gia hội nghị tại trụ sở Liên Hợp Quốc về gìn giữ hòa bình năm 2019. Ảnh: TTXVN
Đa số lãnh đạo trong quân đội khi đó vẫn nhìn nhận Việt Nam "chưa đủ điều kiện tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình", dù việc này thể hiện nghĩa vụ, trách nhiệm của Việt Nam với Liên Hợp Quốc, giúp gia tăng lòng tin, mở rộng quan hệ. Nhưng nếu thực hiện không đúng mục tiêu, không hiệu quả thì sẽ phản tác dụng. Băn khoăn khiến Bộ Quốc phòng "đóng băng" vấn đề này gần 10 năm.
Nhiều lãnh đạo, chuyên gia quân sự cho rằng Việt Nam chỉ cần tham gia theo kiểu "đánh trống ghi tên" do lo ngại thực hiện sứ mệnh này có thể đụng chạm tới lợi ích nhóm khủng bố nào đó, có thể làm phương hại an ninh nội địa, hay cộng đồng người Việt ở nước ngoài. "Đó là những vấn đề hóc búa mà chúng tôi mất nhiều năm để nghiên cứu và trăn trở", tướng Vịnh viết.
Gốc rễ của tâm lý e ngại là do cơ quan trong nước đang quá thiếu thông tin về lực lượng gìn giữ hòa bình, chưa thấy bản chất thực sự và những mặt tích cực mà hoạt động này. Do đó cách duy nhất là đi tận nơi xem thực chất hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên Hợp Quốc là như thế nào.
Năm 2011, ông Vịnh đề xuất với Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng thành lập đoàn công tác liên ngành, nòng cốt là Bộ Ngoại giao và Bộ Quốc phòng. Tổ công tác sẽ đi khảo sát tại các phái bộ ở châu Phi, trước mắt là Nam Sudan, sau đó về thống nhất ý kiến, báo cáo Bộ Chính trị để tránh tình trạng "thầy bói xem voi".
Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh trao quyết định của Chủ tịch nước cử Bệnh viện dã chiến cấp 2 số 1 đầu tiên tới Nam Sudan, ngày 1/10/2018. Ảnh: Thành Nguyễn
Trong chuyến đi này, tướng Vịnh là Trưởng đoàn, thành phần gồm trung tướng Tô Lâm, Thứ trưởng Công an, nay là Tổng Bí thư; thiếu tướng Phan Văn Giang, Phó tổng Tham mưu trưởng, nay là Bộ trưởng Quốc phòng; ông Lê Hoài Trung, Đại sứ Việt Nam tại Liên Hợp Quốc, nay là Trưởng ban Đối ngoại Trung ương; thiếu tướng Nguyễn Trọng Nghĩa, Phó chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, nay là Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương.
Ngày 23/6/2013, đoàn công tác liên ngành của Việt Nam đã có mặt ở Cộng hòa Nam Sudan, quốc gia trẻ nhất thế giới và đang trong nội chiến, vô cùng nghèo đói, khó khăn và loạn lạc. Đoàn đã gặp lãnh đạo cấp cao Nam Sudan, Bộ trưởng Quốc phòng, Bộ trưởng Ngoại giao, thăm lãnh đạo và chỉ huy Phái bộ Gìn giữ hòa bình, Bệnh viện Dã chiến cấp 2 của Campuchia, Đội Công binh của Nhật Bản đang làm nhiệm vụ tại đây.
Là thành viên của tổ công tác cách đây hơn 10 năm, thiếu tướng Nguyễn Hồng Sơn, nguyên Giám đốc Bệnh viện Quân y 175, vẫn nhớ tại khu vực đóng quân của rất nhiều phái bộ xuất hiện rất nhiều lá cờ, nhưng ấn tượng nhất là cờ của Campuchia.
"Khi tôi đến, rất đông lính mũ nồi xanh của Campuchia chạy ùa ra. 'Chào thầy Sơn, chào thầy Sơn'. Hóa ra hầu hết y, bác sĩ tại bệnh viện dã chiến từng học tập tại Bệnh viện 175", ông nói trong buổi ra mắt hồi ký của tướng Vịnh. Hình ảnh này vừa là "sự thách thức, kích động, vừa đánh vào lòng tự trọng", ông Sơn tự hỏi khi nào lá cờ Việt Nam tung bay tại trụ sở phái bộ Gìn giữ hòa bình nơi đây.
Nguyên Giám đốc Bệnh viện 175 nhìn nhận giờ đây Việt Nam đã cử lần lượt các bệnh viện dã chiến cấp hai số 1, rồi đến nay là số 6, với hàng trăm lượt sĩ quan đi thực hiện nhiệm vụ tại Nam Sudan. "Ngày trước khi tôi đến, doanh trại có vườn toàn rau dại, rất đắng. Nhưng khi có bàn tay của bộ đội ta, rau dại thay bằng rau trồng, rất ngon. Chỉ có bộ đội ta mới làm được như thế", tướng Sơn nhớ lại.
Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh tiễn Bệnh viện dã chiến cấp 2 số 1 tới Nam Sudan. Ảnh: Hoàng Phong
Kết thúc chuyến đi châu Phi, thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh cùng đoàn công tác vỡ ra những nguyên tắc cơ bản, yêu cầu và tiêu chí về nhân sự đủ điều kiện tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình. Qua khảo sát, Việt Nam hoàn toàn có thể tự tin vào phẩm chất và năng lực của bộ đội Việt Nam.
"Thành công quan trọng nhất của chuyến khảo sát chính là giải tỏa nhiều băn khoăn lo lắng để đi đến sự đồng thuận chung về nhận thức và tư tưởng rằng Việt Nam nhất định sẽ thực hiện có hiệu quả sứ mệnh gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc", trích hồi ký của tướng Vịnh.
Tháng 11/2012, Bộ Chính trị đã thông qua Đề án tổng thể về việc Việt Nam tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên Hợp quốc. Nghị quyết số 22/2013 của Bộ Chính trị xác định: "Chủ động, tích cực tham gia các cơ chế đa phương về quốc phòng, an ninh, trong đó có việc tham gia các hoạt động hợp tác ở mức cao hơn như hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên Hợp Quốc".
Chủ trương này cũng được cụ thể hóa tại Nghị quyết số 806 của Quân ủy Trung ương và sau này được đưa vào Sách trắng Quốc phòng Việt Nam 2019: "...giữ nước từ sớm, từ xa bằng biện pháp hòa bình; tạo lập và củng cố niềm tin bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc; bảo đảm bình đẳng cùng có lợi; giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước; kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại...".
Quá trình nghiên cứu, khảo sát và rất nhiều cuộc họp, trao đổi kinh nghiệm với nhiều đối tác quốc tế, lãnh đạo cấp cao đi tới nhận thức thống nhất về những lợi ích cũng như hiểu biết rõ hơn về khó khăn, thách thức sẽ phải đối mặt khi tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình.
Việt Nam đã sẵn sàng tuyên bố là thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế. Việc cử lực lượng tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình chính là hiện thực hóa tuyên bố đó bằng hành động cụ thể. "Để cộng đồng quốc tế thấy Việt Nam đã nói là làm, nói được và làm được, từ đó người ta có lòng tin, chúng ta có vị thế. Đó còn là vấn đề bảo vệ chủ quyền, bảo vệ lợi ích quốc gia dân tộc", tướng Vịnh viết trong hồi ký.
Bài tiếp: 'Năm không' của quân đội Việt Nam khi tham gia gìn giữ hòa bình
Sơn Hà
*Bài viết sử dụng tư liệu từ sách "Hành trình vì hòa bình" của tướng Nguyễn Chí Vịnh
