Hơn 10 hộ dân ở xã Lộc Nam, huyện Bảo Lâm, bị ngập sâu do nước mưa pha lẫn nước cống tràn vào nhà, gây hư hại tài sản, tối 25/4.
Khoảng 19h, mưa lớn kéo dài hơn 30 phút đã khiến nước từ đường và hệ thống thoát nước phun ngược, đổ dồn vào nhà dân xóm 3, thôn 4. Nước ngập sâu từ 0,6 đến 0,8 m. Nhiều vật dụng sinh hoạt như giường, tủ, bàn ghế không kịp di chuyển bị ngâm trong nước, nguy cơ hư hỏng nặng.
Nước có mùi hôi tràn vào nhà bà Nguyễn Thị Ty, người dân xóm 3. Ảnh: Hoài Thanh
Ông Nguyễn Văn Hùng cho biết bốn người trong gia đình đã tát nước liên tục suốt một giờ, nhưng đến 20h, mực nước trong nhà vẫn còn ngập hơn nửa mét. "Không chỉ đồ đạc bị ướt, mà nước cống còn bốc mùi hôi thối nồng nặc", ông nói.
Trong số các hộ bị ảnh hưởng, ít nhất bốn gia đình đã phải sơ tán người già và trẻ nhỏ đến nơi cao hơn để đảm bảo an toàn.
Tình trạng ngập úng tương tự từng xảy ra vào tối 21/4, sau trận giông đầu mùa. Người dân cho biết đây là lần đầu tiên họ chứng kiến mức độ ngập nghiêm trọng như vậy, dù trước đó khu vực từng nhiều lần hứng chịu mưa lớn.
Họ nghi ngờ một hộ dân san lấp mặt bằng khiến mương thoát nước chính bị bịt kín. Mương này nối với cống thoát nước sâu gần 2 m, vốn là nơi dẫn nước thải sinh hoạt của nhiều hộ dân. Khi bị tắc, nước ứ đọng lâu ngày và trào ngược vào nhà trong lúc mưa lớn.
Người dân xóm 3 tát nước chống ngập ngôi nhà. Ảnh: Hoài Thanh
Ông Võ Thiên Bình, Bí thư xã Lộc Nam, xác nhận hơn 10 hộ dân bị ảnh hưởng bởi ngập úng. Sự cố do mương thoát nước bị lấp, khiến nước không thoát kịp trong trận mưa lớn. Chính quyền xã đã huy động lực lượng hỗ trợ khắc phục hậu quả và tìm giải pháp ổn định đời sống cho người dân.
Những ngày gần đây, Lâm Đồng liên tiếp ghi nhận các trận mưa lớn đầu mùa kèm theo giông lốc, ảnh hưởng đến nhiều địa phương như Bảo Lâm, Di Linh và TP Bảo Lộc. Tại xã Đại Lào (TP Bảo Lộc) và xã Đinh Lạc (huyện Di Linh), lốc xoáy đã gây thiệt hại đáng kể về tài sản và hoa màu.
Theo dự báo của Đài Khí tượng Thủy văn Khu vực Nam Bộ và Tây Nguyên, từ hôm nay đến 29/4 tại TP HCM và Nam Bộ mưa xảy ra vào chiều tối, trong khi buổi sáng và trưa trời nắng nóng, với nền nhiệt 34-36 độ C. Còn trong những ngày lễ từ 30/4-3/5 tại trung tâm TP HCM và các quận huyện lân cận sẽ có ngày nắng, chiều tối khả năng xảy ra mưa.
Đơn vị dự báo thời tiết khuyến nghị ban tổ chức các chương trình nên chuẩn bị dựng rạp, che chắn thiết bị điện tử, đảm bảo phương tiện cấp cứu, ứng phó tình huống phát sinh do thời tiết. Người dân tham gia các hoạt động ngoài trời nên chuẩn bị ô, áo mưa.
Phó thủ tướng yêu cầu thành phố Phú Quốc loại bỏ dần phương tiện giao thông sử dụng xăng dầu để trở thành một trong những hòn đảo có môi trường tốt nhất thế giới.
Văn phòng Chính phủ ngày 25/4 thông báo kết luận của Phó thủ tướng Nguyễn Chí Dũng, yêu cầu tỉnh Kiên Giang rà soát và gìn giữ những giá trị cốt lõi của Phú Quốc như du lịch sinh thái và du lịch đẳng cấp quốc tế. Ngoài ra, Phú Quốc cần tiên phong thực hiện chuyển đổi số trước năm 2027 và chuyển đổi xanh trước năm 2030, sử dụng tiết kiệm và hiệu quả các nguồn tài nguyên như đất, nước, rừng.
Thành phố Phú Quốc. Ảnh: Ngọc Thành
Phó thủ tướng nhấn mạnh tầm quan trọng của Tuần lễ cấp cao APEC 2027 được tổ chức tại Phú Quốc, bởi đây là "cơ hội vàng" để đảo ngọc bứt phá, phát triển xứng tầm, góp phần nâng cao vị thế quốc gia. Việc chuẩn bị cho APEC 2027 phải gắn liền với tầm nhìn chiến lược dài hạn cho Phú Quốc, không chỉ đến năm 2030, 2050 mà còn hướng tới 100 năm sau, phấn đấu lọt vào top 10 đảo lớn và hấp dẫn nhất thế giới, sánh vai với Bali hay Phuket.
Các dự án tại Phú Quốc sẽ được phân thành hai nhóm ưu tiên: nhóm cấp bách phục vụ trực tiếp APEC 2027 cần triển khai ngay và nhóm gián tiếp phục vụ cả APEC lẫn mục tiêu phát triển bền vững lâu dài. Thành phố phải có phương án sử dụng hiệu quả các công trình sau khi sự kiện APEC kết thúc.
Chính phủ giao các bộ, ngành hướng dẫn địa phương về cơ chế, chính sách, kịp thời tháo gỡ khó khăn, bảo đảm quá trình triển khai các dự án không xảy ra lãng phí, tiêu cực hay lợi ích nhóm.
Quần đảo Phú Quốc nằm trong vịnh Thái Lan, cách TP HCM khoảng 400 km về hướng tây, thu hút du khách trong và ngoài nước bởi các loại hình du lịch đa dạng, với tài nguyên biển, đảo phong phú, hệ sinh thái rừng, biển đa dạng. Vùng biển Phú Quốc có 22 hòn đảo lớn, nhỏ, tổng diện tích khoảng 589,23 km2. Trong đó, đảo Phú Quốc lớn nhất được chia thành bắc đảo và nam đảo. Trung tâm của đảo là thị trấn Dương Đông.
Đà Lạt, Vinh, Nam Định, Nha Trang, Việt Trì, Mỹ Tho... cùng hàng chục đô thị hiện nay sẽ chuyển từ mô hình thành phố thuộc tỉnh sang quản lý trực tiếp theo cấp xã, phường.
Đề án sắp xếp đơn vị hành chính và xây dựng mô hình chính quyền địa phương hai cấp do Thủ tướng Phạm Minh Chính ký ngày 14/4 quyết định bãi bỏ cấp huyện. Điều này đồng nghĩa với việc các mô hình quen thuộc như thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố, quận, huyện và thị xã sẽ chấm dứt mô hình hoạt động.
Nền tảng cho sự thay đổi mang tính đột phá này bắt nguồn từ chủ trương đã được Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Trung ương thống nhất thông qua tại hội nghị lần thứ 11 (Trung ương 13) với mục tiêu tối thượng là xây dựng một bộ máy nhà nước tinh gọn, hiệu lực và hiệu quả hơn.
Trong mô hình hành chính mới, cấu trúc bộ máy sẽ đơn giản hóa, chỉ còn cấp tỉnh (bao gồm tỉnh và thành phố trực thuộc trung ương) và cấp xã (gồm xã, phường và các đặc khu trực thuộc tỉnh, thành phố). Tất cả các đơn vị hành chính đang được xác định là cấp huyện trên cả nước sẽ chính thức kết thúc hoạt động từ ngày 1/7/2025.
Hiện nay, Việt Nam có 85 thành phố trực thuộc tỉnh, 53 thị xã, cùng hai đô thị đặc biệt là Thủ Đức (TP HCM) và Thủy Nguyên (Hải Phòng), vốn là các "thành phố trong thành phố". Dựa trên Luật Tổ chức chính quyền địa phương hiện hành, tất cả các đô thị này đều thuộc cấp huyện nên sẽ không còn được duy trì trong cấu trúc hành chính mới.
Phố cổ Hội An. Ảnh: Đắc Thành
Các thành phố thuộc tỉnh và thành phố thuộc thành phố từ lâu đã đóng vai trò là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học kỹ thuật, dịch vụ và đầu mối giao thông quan trọng của tỉnh, thậm chí có ảnh hưởng đến cả vùng liên tỉnh hoặc quốc gia. Các đô thị này cũng thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội của tỉnh và các vùng lân cận.
Trong số thành phố, thị xã thuộc tỉnh từ Bắc đến Nam có hàng chục đô thị tuổi đời từ vài chục đến cả trăm, có bề dày văn hóa, lịch sử. Tên gọi nhiều đô thị đã trở thành biểu tượng in dấu thời gian như Hà Giang, Cao Bằng, Việt Trì, Sa Pa, Vinh, Hội An, Nha Trang, Đà Lạt, Mỹ Tho...
"Thành phố thuộc tỉnh là sản phẩm của sự phát triển lâu dài", GS Nguyễn Quốc Sửu, Phó giám đốc Học viện Hành chính và Quản trị công, nói.
Trái ngược với những đô thị có lịch sử lâu đời, hai thành phố trực thuộc thành phố lại có tuổi đời rất trẻ. TP Thủ Đức mới được thành lập 5 năm, còn TP Thủy Nguyên chỉ mới hơn 4 tháng. Nhiều thành phố khác cũng được thành lập gần đây như Hoa Lư, Đông Triều, Bến Cát, Phú Mỹ.
Sự phân bố số lượng thành phố trực thuộc tỉnh cũng rất đa dạng. Bình Dương và Quảng Ninh là hai tỉnh có nhiều thành phố trực thuộc nhất, mỗi tỉnh có 5 thành phố. Quảng Ninh bao gồm Hạ Long, Uông Bí, Cẩm Phả, Móng Cái, Đông Triều, trong khi Bình Dương có Thủ Dầu Một, Thuận An, Dĩ An, Tân Uyên, Bến Cát.
Đặc biệt, mức độ đô thị hóa cao được thể hiện rõ ở nhiều thành phố khi chỉ có các phường mà không có xã trực thuộc, như Bắc Ninh, Từ Sơn, Thủ Dầu Một, Dĩ An, Đông Hà, Sóc Trăng, Vĩnh Long.
Những thành phố du lịch
Cách Hà Nội 160 km, TP Hạ Long là thủ phủ của tỉnh Quảng Ninh, được thành lập năm 1993, trên cơ sở thị xã Hòn Gai. Sở hữu di sản thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long, nơi đây trở thành đô thị du lịch nổi tiếng không chỉ ở Việt Nam mà còn trên thế giới. Theo phương án của tỉnh Quảng Ninh, Hạ Long có thể tách thành 11 phường và 2 xã.
Đầu năm 2025, TP Hoa Lư thành lập trên cơ sở nhập huyện Hoa Lư và TP Ninh Bình. Hoa Lư từng là kinh đô của Việt Nam từ năm 968 đến 1010, trải qua ba triều đại Đinh - Tiền Lê - Lý. Đây là một trong bốn vùng lõi của quần thể di sản thế giới Tràng An được UNESCO công nhận. Thành phố dự kiến tách thành 4 phường là Hoa Lư và 3 phường cùng tên chia theo hướng Đông, Tây, Nam.
Tại miền Trung, TP Hội An nằm ở hạ lưu sông Thu Bồn, được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới năm 1999. Thương cảng Hội An hình thành thế kỷ 15-16 và thịnh đạt trong hai thế kỷ sau đó. Nơi đây từng là trung tâm buôn bán lớn vùng Đông Nam Á. Sau khi đất nước thống nhất, Hội An là thị xã của tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng.
Đầu năm 2008, Chính phủ thành lập TP Hội An thuộc tỉnh Quảng Nam. Năm 2024, Hội An đón 4,4 triệu lượt khách du lịch, tổng doanh thu hơn 5.230 tỷ đồng. Sắp tới, ba phường mới là Hội An, Hội An Tây, Hội An Đông và xã Tân Hiệp sẽ được hình thành trên cơ sở chia tách TP Hội An hiện nay.
Nằm ở trung tâm tỉnh Khánh Hòa, thành phố du lịch Nha Trang có tuổi đời vài chục năm. Năm 1937, vua Bảo Đại ra đạo dụ chuyển Nha Trang từ thị trấn lên thị xã. Đất nước thống nhất, tháng 3/1977, Nha Trang được nâng lên thành phố. Hơn 30 năm sau, Thủ tướng công nhận Nha Trang là đô thị loại I, trực thuộc tỉnh Khánh Hòa. Nơi đây có bãi biển dài đẹp chạy dọc thành phố. Vịnh Nha Trang có nhiều đảo nổi tiếng, thu hút du khách trong và ngoài nước. Thành phố du lịch này dự định sẽ tách thành ba phường Nha Trang, Bắc Nha Trang, Nam Nha Trang.
Nằm trên cao nguyên Lâm Viên (Lang Biang), Đà Lạt hình thành từ năm 1893, khi bác sĩ Alexandre Yersin đặt chân lên đây và thuyết phục toàn quyền Đông Dương Paul Doumer xây dựng khu nghỉ dưỡng. Từ đó, đô thị Đà Lạt hình thành, đến nay trải qua không ít thăng trầm. Dự kiến, TP Đà Lạt sẽ chia thành 5 phường là Xuân Hương - Đà Lạt, Cam Ly - Đà Lạt, Lâm Viên - Đà Lạt, Xuân Trường - Đà Lạt và Lang Biang - Đà Lạt.
Khu trung tâm thành phố Đà Lạt, năm 2019. Ảnh: Như Quỳnh
Nhiều thành phố du lịch nổi tiếng khác của Việt Nam như Vũng Tàu (tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu), Phan Thiết (Bình Thuận), Phú Quốc (Kiên Giang)... cũng sẽ được chia thành các phường xã hoặc đặc khu, theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Đô thị trăm tuổi
Nằm ở nơi hội tụ sông Đà, sông Lô, sông Thao, Việt Trì - thủ phủ tỉnh Phú Thọ còn được gọi là "thành phố ngã ba sông". Nơi đây xưa là kinh đô của nhà nước Văn Lang thời đại các vua Hùng dựng nước. Năm 2020, Việt Trì được Thủ tướng phê duyệt định hướng là thành phố lễ hội về với cội nguồn dân tộc Việt Nam. Quy hoạch đến năm 2040, Việt Trì là trung tâm vùng, cực phát triển phía Tây Bắc Thủ đô Hà Nội, là thành phố du lịch, văn hóa, lịch sử quốc gia. Theo phương án sắp xếp của Phú Thọ, TP Việt Trì dự kiến sẽ tách thành 4 phường và một xã.
Cách Hà Nội 90 km về phía Tây Bắc, TP Nam Định đã có lịch sử hơn 750 năm hình thành và phát triển. Năm 1262, nhà Trần đã xây dựng Nam Định thành phủ Thiên Trường dọc bờ hữu ngạn sông Hồng. Năm 1831, nhà Nguyễn đặt tên là tỉnh Nam Định. Dưới thời Nguyễn, Nam Định là một thành phố lớn cùng với Hà Nội và Huế. Thời đó Nam Định còn có trường thi Hương, thi Hội, có Văn Miếu.
Năm 1921, Nam Định được toàn quyền Đông Dương công nhận là thành phố. Cách mạng thành công, năm 1945, Nam Định là thành phố đặt dưới quyền cấp kỳ (Bắc Bộ). Trong 11 năm từ 1945 đến 1956, Nam Định là thành phố trực thuộc Trung ương. Sau đó, TP Nam Định sáp nhập vào tỉnh Nam Định, là thủ phủ của địa phương này. Dự kiến, TP Nam Định sẽ tách thành 8 phường cùng tên, đánh số thứ tự từ 1 đến 8.
Thành phố Nam Định, tháng 4/2025. Ảnh: Lê Hoàng
Với bề dày lịch sử hơn 200 năm, TP Thanh Hóa trước đây là trấn lỵ Hạc Thành - trung tâm kinh tế, văn hóa của trấn Thanh Hoa. Năm 1889, thị xã Thanh Hóa được thành lập. Năm 1994, Thanh Hóa được nâng cấp lên thành phố và là đô thị loại I năm 2014. Dự kiến TP Thanh Hóa sẽ tách thành 7 phường, gồm Hạc Thành đánh số từ 1 đến 4 và Đông Sơn đánh số từ 1 đến 3.
TP Vinh, tỉnh Nghệ An cũng có tuổi đời hàng trăm năm. Năm 1788, hoàng đế Quang Trung xây dựng Phượng Hoàng - Trung Đô tại vùng đất Yên Trường, nay thuộc phường Trung Đô, TP Vinh. Năm 1898, vua Thành Thái ra đạo dụ lập thị xã Vinh. Năm 1927, toàn quyền Đông Dương hợp nhất thị xã Vinh, Bến Thủy, Trường Thi lập TP Vinh.
Những năm đầu thế kỷ 20, Vinh là đô thị có nhiều nhà máy, xí nghiệp, bến cảng, hãng buôn, nhà băng, thu hút hàng chục nghìn công nhân. Đất nước độc lập, năm 1945, Vinh là thị xã của tỉnh Nghệ An. Gần 20 năm sau, Bộ Chính trị lập TP Vinh. Năm 2008, Vinh được mở rộng và trở thành đô thị loại I. Dự kiến có 6 phường được tách ra từ TP Vinh, gồm Cửa Lò và Vinh 1 đến 5.
Với tuổi đời hơn 340 năm, TP Mỹ Tho là một trong hai trung tâm thương mại lớn nhất Nam Bộ cuối thế kỷ 17. Trong quyển Gia Định thành thông chí, Trịnh Hoài Đức mô tả "Mỹ Tho đại phố có nhà ngói cột chạm, đình cao, chùa rộng... ghe thuyền sông biển ở các ngã đến đậu đông đúc, làm thành một chốn đại đô hội, phồn hoa huyên náo". Mỹ Tho dự định tách thành 5 phường, trong đó một phường mang tên thành phố hiện nay.
Theo chủ trương đã thống nhất, chính quyền cấp huyện sẽ chấm dứt hoạt động sau khi Quốc hội thông qua việc sửa đổi, bổ sung Hiến pháp 2013 và Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025.
Trong cơn mưa giông, hạt mưa đá to bằng đầu ngón chân tới tấp rơi xuống, phủ trắng mặt đường xã vùng cao Mèo Vạc, chiều 24/4.
Khoảng 15h30, vùng mây giông hình thành tại huyện Mèo Vạc. Trong ít phút, gió lớn, sấm, mưa và mưa đá trút xuống. Tại xã Niêm Sơn, người dân cho biết đá dội xuống khoảng 15 phút, sau khi hết trời tiếp tục giông gió.
"Hạt đá to bằng đầu ngón chân cái, rơi xuống thủng hết mái ngói xi măng, va vào đồ vật tạo âm thanh lớn", một người dân nói.
Mưa đá tại Hà Giang chiều 24/4. Video: Lưu Đức Việt
Lãnh đạo xã Niêm Sơn cho biết đây là trận mưa đá đầu tiên trên địa bàn trong năm nay. Chính quyền đang thống kê thiệt hại, chủ yếu là vỡ ngói nhà dân.
Đến 16h cùng ngày, thị trấn Bảo Lạc (Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng) và Nà Bó (Mai Sơn, tỉnh Sơn La) cũng xảy ra mưa lớn, kèm mưa đá nhỏ.
Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia cho biết từ chiều tối nay đến sáng mai, miền Bắc có mưa giông, một số nơi mưa lớn với lượng phổ biến 15-30 mm, có nơi trên 70 mm. Trong cơn giông có thể xuất hiện lốc xoáy, mưa đá.
Hạt đá rơi xuống mặt đất ở Mèo Vạc vẫn còn kích thước lớn. Ảnh: Hà Giang
Mưa đá thường xuất hiện ở miền Bắc và Trung vào thời điểm giao mùa từ nóng sang lạnh (tháng 9-10) và từ lạnh sang nóng (tháng 3-5). Từ đầu năm đến nay, nhiều địa phương đã ghi nhận hiện tượng này.
Cách đây ba ngày Mộc Châu, Sơn La và Hòa Bình xảy ra mưa đá kèm giông lốc khiến 140 nhà bị hư hại, hơn 7 ha hoa màu, 2 ha cây lâm nghiệp gãy đổ. Tuy nhiên, trận mưa đá chiều nay ở Hà Giang hạt đá có kích thước lớn nhất.
Đối ngoại thời chiến trong thế cục "vừa đánh vừa đàm" đưa đất nước từng bước đến thống nhất; ngày nay giúp nâng vị thế, mở rộng không gian phát triển.
Nguyên Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Dy Niên, 91 tuổi, nói ông "đã quá già" nhưng vẫn đến dự Hội thảo 50 năm thống nhất đất nước: Vai trò kiến tạo hòa bình của ngoại giao trong lịch sử và hiện đại, do Bộ Ngoại giao tổ chức hôm nay tại Hà Nội để ôn lại ngày kỷ niệm kết thúc chiến tranh, thống nhất đất nước.
Ông nhắc lời chia sẻ của nguyên Chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình rằng chiến thắng quân sự quyết định cuộc đàm phán trên bàn hội nghị là điều đúng đắn, nhưng ngược lại nếu không có Hiệp định Paris năm 1973 thì không có chiến thắng ngày 30/4/1975. Những nhà ngoại giao tài ba dưới sự lãnh đạo của Đảng khi ấy đã hoạt động tích cực, khôn khéo, chủ động liên tục tiến công khiến đối phương phải nhân nhượng. Hiệp định Paris được ký kết là đỉnh cao về thương lượng chấm dứt chiến tranh trong lịch sử ngoại giao Việt Nam.
Nguyên Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Dy Niên tại hội thảo ngày 23/4. Ảnh: Hồng Chiêu
Ông điểm lại "bốn điều nhất" của Hội nghị Paris, đó là cuộc đàm phán dai dẳng, kéo dài nhất trong lịch sử 4 năm 8 tháng 16 ngày với hơn 200 cuộc họp chính thức, 45 cuộc họp riêng, hơn 500 cuộc họp báo và hàng nghìn cuộc phỏng vấn. Hội nghị là cuộc đàm phán quyết liệt nhất trong cục diện "vừa đánh vừa đàm". Nếu chiến trường không giành thế chủ động, tấn công thì trên bàn đàm phán cũng bó tay. Thắng lợi quân sự liên tục đã tạo cơ hội cho các nhà đàm phán của Việt Nam ép đối phương chấp nhận những điều khoản cơ bản cần có.
Đàm phán đã tranh thủ được sự ủng hộ của nhân dân thế giới bởi khi hội nghị đang họp thì ngay trong lòng nước Mỹ liên tục có biểu tình đòi chấm dứt chiến tranh, trả lại độc lập, thống nhất cho dân tộc Việt Nam, tạo nên sức ép lớn cho đối phương. Cuối cùng quan trọng nhất là Việt Nam đã giành được những thắng lợi cơ bản, yêu cầu Mỹ rút quân khỏi miền Nam - chìa khóa tạo cục diện quân sự mới để hai năm sau giải phóng miền Nam thống nhất hoàn toàn đất nước.
Ông Niên nhắc lại lời cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt sau ngày 30/4/1975 có người vui và cũng có người buồn. Câu nói đúng với thời điểm đó, nhưng sau 50 năm nhìn lại thì người vui ngày càng nhiều, là dòng chủ đạo vì đất nước đã thống nhất, xây dựng được cơ đồ, tiềm lực, vị thế tốt đẹp cho dân tộc, cho nhân dân.
"Làm sao mà không vui được khi Việt Nam kết thúc chiến tranh, trong vòng 50 năm đã nối lại quan hệ với Mỹ - một cựu thù và còn nâng quan hệ lên tầm cao nhất của ngoại giao là đối tác chiến lược toàn diện", ông nói, nhấn mạnh thông điệp sau nửa thế kỷ thống nhất chính là hòa bình. Đấu tranh dù khốc liệt đến đâu thì cuối cùng vẫn phải đi đến thương lượng, đối thoại.
Chia sẻ của nguyên Chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình về vai trò của ngoại giao. Video: Quay lại từ BTC
Sức mạnh mềm trong ngoại giao
GS Vũ Minh Giang, Phó chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, nhắc bài học từ tiền nhân cho thấy ngoại giao có thể quyết định đến vận mệnh dân tộc. Thường xuyên phải đối mặt phức tạp tầm cỡ toàn cầu, từ ba lần đánh quân Nguyên Mông cho đến đương đầu với thực dân Pháp, đế quốc Mỹ nên không dân tộc nào khát khao sống yên bình như người Việt Nam. Lịch sử cho thấy ông cha luôn tìm cách gìn giữ hòa bình cho đến khi không nhịn được nữa thì phải đánh. Lịch sử bốn nghìn năm mang lại nhiều thành tựu ngoại giao khiến người Việt có thể kiêu hãnh cạnh những chiến thắng Bạch Đằng, Chi Lăng, Xương Giang.
Ông rút ra 5 nhân tố bắt nguồn từ truyền thống dân tộc giúp ngoại giao kiến tạo hòa bình, đó là lợi ích nhân dân luôn được đặt lên hàng đầu; thực tâm yêu hòa bình; nền ngoại giao xuất phát từ văn hóa dân tộc, lòng nhân ái; luôn biết giương ngọn cờ chính nghĩa qua hàng nghìn đời và cuối cùng nền ngoại giao luôn chọn được những người tài giỏi.
Bà Tôn Nữ Thị Ninh, nguyên Đại sứ Việt Nam tại EU, Bỉ và Luxembourg khẳng định sức mạnh mềm của ngoại giao Việt Nam - tức khả năng thu hút và thuyết phục là sự kết hợp sức mạnh dân tộc với thời đại. Trong kháng chiến chống Mỹ, chưa bao giờ Việt Nam coi nhân dân Mỹ là kẻ thù mà ngược lại đã biến họ thành đồng minh. Từ lẽ phải, chính nghĩa, Việt Nam đã có thể tập hợp được lực lượng ủng hộ ngay trong lòng đất nước gửi quân đi xâm chiếm. Những cuộc biểu tình ủng hộ của người Mỹ và khắp nơi trên thế giới đã giúp Việt Nam tăng cường tiềm lực trong đấu tranh để giành thắng lợi hoàn toàn.
Trong thời bình, "sức mạnh mềm" là thế và lực trong kinh tế, thương mại bên cạnh những chính sách quốc phòng. Vị thế, tiềm lực giúp đất nước chủ động hơn từ hợp tác kinh tế để chủ động tham gia giải quyết những vấn đề toàn cầu như tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình, cứu trợ quốc tế...
Chủ tịch nước Lương Cường phát biểu tại hội thảo ngày 23/4. Ảnh: Hồng Chiêu
Ngoại giao giữ vai trò kiến tạo hòa bình
"Đối ngoại thời chiến đóng góp hết sức vào công cuộc giải phóng đất nước thì thời bình đi đầu trong kiến tạo hòa bình, góp phần bảo vệ Tổ quốc từ sớm từ xa, mở rộng không gian phát triển", Chủ tịch nước Lương Cường khẳng định.
Thời chiến, vai trò ấy thể hiện ngay sau ngày đất nước độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi nhiều điện, thư đến nguyên thủ, ngoại trưởng các nước Mỹ, Trung Quốc, Liên Xô, đến Liên Hợp Quốc thể hiện rõ tinh thần "Việt Nam sẵn sàng làm bạn với tất cả mọi nước dân chủ và không gây thù oán với một ai".
Trong giai đoạn chống Mỹ khốc liệt, mặt trận ngoại giao giúp Việt Nam phân hóa kẻ địch, lấy yếu thắng mạnh, tranh thủ sự hỗ trợ của quốc tế. Hiếm có cuộc đấu tranh nào trong thế kỷ 20 mà nhận được sự ủng hộ của nhân dân thế giới như ở Việt Nam, khi mà người Mỹ cũng xuống đường biểu tình phản đối chiến tranh. Nhiều trí thức, kiều bào tình nguyện hồi hương, đem hết kiến thức và tài sản tích lũy góp phần cứu nước.
Ngoại giao phối hợp mặt trận quân sự, chính trị đã mở ra cục diện "vừa đánh, vừa đàm" đi từng bước đến thắng lợi. Lịch sử ghi danh những nhà chính trị, ngoại giao tiêu biểu như Phạm Văn Đồng, Lê Đức Thọ, Nguyễn Thị Bình, Xuân Thủy với những cuộc đấu trí cam go trên bàn đàm phán, từ Hội nghị Geneve năm 1954 đến Hội nghị Paris 1973...
Ngoại giao còn góp phần tái thiết đất nước thời bình. Ngay khi còn chìm trong bom đạn, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định "Chúng tôi sẵn sàng trải thảm đỏ và rắc hoa cho Mỹ rút". Thiện chí ấy thể hiện qua việc trao đổi tù binh khi thực hiện Hiệp định Paris, để Mỹ di tản công dân, nhân viên quân sự những ngày cuối tháng 4/1975, hợp tác tìm kiếm người Mỹ mất tích... Những cựu binh Mỹ từng tham chiến ở Việt Nam sau này lại năng nổ, tích cực nhất trong thúc đẩy bình thường hóa, phát triển quan hệ hai bên.
Bốn thập niên đổi mới, ngoại giao góp nhiều thành tựu cho dân tộc, khi từ nước bị bao vây, cô lập, Việt Nam đã mở rộng quan hệ với 194 nước, thiết lập mạng lưới 34 nước quan hệ đối tác toàn diện trở lên. Từ đất nước bị chiến tranh tàn phá, Việt Nam giờ nằm trong top 35 nền kinh tế hàng đầu về quy mô GDP, top 20 nền kinh tế hàng đầu về thương mại quốc tế.
Nửa thế kỷ trôi qua, ngoại giao vẫn nêu cao tinh thần độc lập tự chủ, bám sát phương châm "dĩ bất biến ứng vạn biến". Sự bất biến là độc lập dân tộc gắn liền chủ nghĩa xã hội, "ứng vạn biến" là linh hoạt về sách lược, coi trọng phối hợp chặt chẽ giữa đối ngoại với quốc phòng, an ninh, kinh tế trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Bước vào kỷ nguyên mới, Việt Nam nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại và nhất quán chính sách quốc phòng "4 không".
"Sự hồi sinh mạnh mẽ hậu chiến của Việt Nam là điển hình về hòa bình, tái thiết, khép lại quá khứ, hướng tới tương lai, lòng bao dung và nhân văn", Chủ tịch nước khẳng định, bày tỏ biết ơn đến nhân dân thế giới đã ủng hộ Việt Nam trong cuộc đấu tranh vì chân lý không có gì quý hơn độc lập tự do, tri ân đến những bậc lão thành cách mạng, chứng nhân lịch sử với cống hiến không mệt mỏi vì sự nghiệp thống nhất nước nhà.
